Podczas pandemii przez długie tygodnie pozamykane dla pacjentów były przychodnie i punkty pomocy doraźnej. „W wielu wypadkach ich rolę przejęły apteki, i egzamin w tej nowej roli zdały. I nadal mogłyby wspomagać polską ochronę zdrowia efektywniej niż to czynią dzisiaj” – deklaruje Krzysztof Szponder, wiceprezes Związku Pracodawców Aptecznych.
Maciej Miłkowski, wiceminister zdrowia podkreśla, że w polskich aptekach ciągle tkwi duży i niewykorzystany potencjał – „Powinniśmy zrobić wszystko, by ten potencjał zagospodarować jak najlepiej. Zdajemy sobie sprawę, że uruchomienie tego potencjału wymaga czasu, dodatkowych szkoleń, zmian prawnych. Pracujemy nad tym. Wprowadzeniem zmian służyć ma ma choćby przygotowywany przez nas pilotaż opieki farmaceutycznej”.
Również Anna Kowalczuk, dyrektor Narodowego Instytutu Leków uważa, że pandemia udowodniła, że pacjenci mogą polegać na aptekach – „Były one nieustannie czynne, podczas gdy inne placówki ochrony zdrowia zamykały się dla pacjentów. Są też dodatkowe argumenty za szybkim uruchomieniem potencjału aptek. W Polsce mamy jeden z najniższych w Europie odsetków populacyjnych lekarzy, za to jeden z najwyższych, gdy chodzi o apteki. W praktyce są one blisko niemal każdego domu. Poza tym 15 proc. wizyt lekarskich dotyczy przedłużenia ordynacji już używanego leku. Zjawisko polipragmazji dotyczy 50 proc. Polaków powyżej sześćdziesiątki. To wszystko są problemy, w których rozwiązaniu pomóc mogą farmaceuci i apteki”.
Ewa Krajewska, Główny Inspektor Farmaceutyczny, podkreślając rolę, jako odgrywały apteki w okresie pandemii, dodaje, że już po ustaniu lockdownu apteki przeszły kolejny tekst związany z wyzwaniami spoza dotychczasowego zakresu ich obowiązków. „I ten egzamin zdały znakomicie. Chodzi o szczepienia. Podkreślam, że 96 proc. Pacjentów zaszczepionych w aptekach było zadowolonych” – mówi Ewa Krajewska. Kolejny argument za zwiększeniem roli aptek przytacza Stanisław Maćkowiak, prezes Federacji Pacjentów Polskich i Polskiego Stowarzyszenia Pomocy Chorym na Fenolyketonurię i Choroby Rzadkie – „To zaufanie. W mojej ocenie apteki zbudowały je przez lata na bardzo solidnych podstawach. I w mojej ocenie to zaufanie wraz z upływem czasu nie maleje, a rośnie”.
Związek Pracodawców Aptecznych na podstawie przeglądu stanu prawnego i faktycznego obowiązującego w innych państwach Unii Europejskiej przygotował zestawienie usług zdrowotnych, które mogą być wykonywane w aptekach. To dwanaście pomysłów na to jak lepiej wykorzystać potencjał drzemiący w polskich aptekach.
W zakresie opieki farmaceutycznej są to:
- prowadzenie konsultacji farmaceutycznych;
- wykonywanie przeglądów lekowych wraz z oceną farmakoterapii, z uwzględnieniem problemów lekowych pacjenta;
- opracowywanie indywidualnego planu opieki farmaceutycznej, z uwzględnieniem problemów lekowych pacjenta;
- wykonywanie badań diagnostycznych określonych przez resort zdrowia w drodze rozporządzenia;
- wystawianie recept w ramach kontynuacji zlecenia lekarskiego.
W zakresie usług farmaceutycznych są to:
- wydawanie produktów leczniczych i wyrobów medycznych, połączone z udzielaniem informacji i porad dotyczących ich działania, stosowania oraz przechowywania;
- sporządzanie produktów leczniczych wraz z oceną ich jakości, w tym trwałości;
- przeprowadzanie wywiadu farmaceutycznego (Ustawa dopuszcza świadczenie tej usługi przy użyciu środków komunikacji elektronicznej lub systemów teleinformatycznych);
- udzielanie porady farmaceutycznej, w szczególności w zakresie wydania właściwego produktu leczniczego dostępnego bez przepisu lekarza, przekazania informacji dotyczących właściwego stosowania, w tym dawkowania i możliwych interakcji z innymi produktami leczniczymi lub pożywieniem (ustawa dopuszcza świadczenie tej usługi przy użyciu środków komunikacji elektronicznej lub systemów teleinformatycznych);
- czynności wykonywane w aptece szpitalnej lub zakładowej w zakresie sporządzania produktów leczniczych;
- wykonywanie pomiaru ciśnienia krwi.
W zakresie innych usług prozdrowotnych – to monitorowanie procesu leczenia farmakologicznego stałych, pacjentów apteki oraz doradztwo w samolecznictwie farmakologicznym pacjentów w oparciu o produkty wydawane bez recepty
„Model farmaceuty skupiającego się nie tylko na wydawaniu leków, ale przede wszystkim na świadczeniu usług prozdrowotnych obecny jest w wielu krajach Europy, gdzie szereg usług i programów propacjenckich jest na porządku dziennym” – czytamy w raporcie Pharmanetu.
„Dużo ostatnio mówi się o wprowadzeniu w Polsce opieki farmaceutycznej. Rzeczywiście to może podnieść kondycję finansową aptek, ale dopiero po długich miesiącach, czy nawet latach. Do tego czasu wiele z obecnie funkcjonujących aptek może nie przetrwać. O ile zatem poważnie myślimy o wykorzystaniu potencjału aptek do sprawowania opieki warto zapewnić im środki na czas wdrażania nowych świadczeń i usług oraz na niezbędne dla tego wdrożenia inwestycje. A zacząć od tego, by je odpowiednio wycenić” – komentuje Artur Schab, analityk, partner w Pharmaceutical Consulting.
