Opieka nad najstarszymi obywatelami wciąż nie jest na optymalnym poziomie. Kompleksowe wsparcie seniorów i ich opiekunów powinno stanowić odpowiedź na wzrost procentowego udziału osób starszych w polskiej populacji. Zawiera się tu nie tylko deinstytucjonalizacja opieki i dostosowania miejsca zamieszkania, ale także umożliwienie pracownikom w wieku emerytalnym na kontynuowanie działalności zawodowej na korzystnych dla nich warunkach. Kluczowe jest jak najdłuższe utrzymanie pełnej niezależności osoby m.in. poprzez zapobieganie wykluczeniu cyfrowemu – oceniają eksperci PAN.
W kolejnym opracowaniu z cyklu „Polskie Zdrowie 2.0” eksperci sformułowali następujące rekomendacje dedykowane systemowi opieki zdrowotnej i społecznej w populacji 60+:
- Ulokowanie zadań związanych z nadzorem i koordynacją polityki senioralnej na poziomie ponadministerialnym
- Stworzenie systemu usług ułatwiających zaspokojenie potrzeb bytowych, psychologicznych, społecznych i zdrowotnych seniorów z jednoczesnym kompleksowym wsparciem dla opiekunów nieformalnych oraz formalnych
- Wprowadzenie do systemu ochrony zdrowia podstawowej opieki geriatrycznej (POG) w postaci lekarza geriatry lub lekarza rodzinnego z pogłębionym wykształceniem w zakresie geriatrii oraz systematyczne i konsekwentne koordynowanie POG z opieką szpitalną, rehabilitacją, wsparciem psychologicznym i opieką środowiskową
- Zorganizowanie systemu ambulatoryjnych Centrów Opieki Senioralnej (COS) obejmujących Domy Opieki Medycznej, Geriatryczny Zespół Opieki Domowej oraz rehabilitację geriatryczną, które będą ściśle współpracować oddziałami szpitalnymi. Zadaniem centrów będzie prowadzenie opieki dziennej i domowej oraz koordynowanie pomocy społecznej z medyczną. W każdym powiecie powinno istnieć minimum jedno centrum.
- Stałe monitorowanie stanu zdrowia i uwarunkowań społecznych w populacji senioralnej (60+) w Polsce, m.in. powtarzanie co 10 lat projektu typu PolSenior jako kompleksowego badania stanu zdrowia i uwarunkowań społecznych
- Inicjowanie akcji społecznych mających na celu edukację do starości oraz edukację w starości
Rekomendacje zostały oparte na m.in. wynikach badania PolSenior2, z których wynika, że wsparcie najstarszych mieszkańców Polski znacząco odbiega od tego, które jest oferowane przez najbardziej rozwinięte państwa. Autorzy raportu PAN proponują ulokowanie zadań związanych z koordynacją polityki senioralnej na poziomie ponadministerialnym. Celem spójnych działań ma być jak najdłuższe utrzymanie pełnej niezależności seniorów. Największym wyzwaniem w tym obszarze, zdaniem ekspertów, jest zbudowanie systemu usług zaspokajających potrzeby osób starszych oraz kompleksowe wsparcie dla ich opiekunów formalnych i nieformalnych. W jego budowanie muszą się zaangażowanie władze samorządowe, aby dostępność nie była jedynie fizyczna, ale również m.in. finansowa. Takie inicjatywy jak program Dostępność Plus wymagają wsparcia.
Realizacja usług na poziomie powiatu powinna być koordynowana przez Centra Opieki Senioralnej (COS). Powstać powinny również biura seniora, które będą punktem informacji dla najstarszych mieszkańców danej gminy. Dodatkowo niezmierne ważne jest zapobieganie wykluczeniu cyfrowemu seniorów, gdyż wpływa ono niekorzystnie m.in. na zwiększenie nierówności w zdrowiu. Należy również umożliwić kontynuację pracy zawodowej po osiągnięciu wieku emerytalnego, co będzie wymagać wprowadzenia zasad zarządzania wiekiem w miejscu pracy oraz finansowych korzyści z zatrudniania seniorów w niepełnym wymiarze czasu.
W kwestii systemu ochrony zdrowia rekomendowane jest wprowadzenie podstawowej opieki geriatrycznej (POG) w postaci lekarza geriatry lub lekarza rodzinnego z pogłębionym wykształceniem w zakresie geriatrii oraz systematyczne i konsekwentne koordynowanie POG z opieką szpitalną, rehabilitacją, wsparciem psychologicznym i opieką środowiskową. POG ma stanowić odpowiedź na dotychczasowe trudności w zapewnieniu kompleksowej opieki najstarszym obywatelem. Oprócz braków kadrowych, widoczne są obecnie duże braki w zakresie rozwiązań dotyczących wielochorobowości, która często dotyka seniorów. Ważne jest także otwieranie oddziałów geriatrycznych w szpitalach lub łóżek w ramach oddziałów wewnętrznych.
Zdaniem ekspertów PAN, w ramach systemu ambulatoryjnych Centrów Opieki Senioralnej (COS) warto także otwierać Poradnie Podstawowej Opieki Geriatrycznej (dla osób 75+) wraz z podstawową diagnostyką. Podkreślono konieczność prowadzenia akcji społecznych, przygotowujących życie w starości. Osoby w młodszym wieku należy przygotować do zwiększającego się odsetka seniorów w populacji, konieczności opieki nad nimi oraz uwzględniania ich potrzeb w podejmowanych interwencjach w różnych obszarach życia. Ważne jest też wsparcie seniorów w kontynuacji pracy zawodowej po osiągnięciu wieku emerytalnego oraz zachęcanie do działań na rzecz jak najdłuższego utrzymania sprawności fizycznej. To przekłada się na mniejsze wydatki w opiece zdrowotnej i społecznej.
