Na terenach wiejskich potrzeba koordynowanej, elastycznej i dostosowanej do indywidualnych potrzeb opieki hospicyjnej w warunkach domowych – wynika z testowanego modelu profesjonalnej opieki domowej.
Inicjatorem modelu, testowanego w ramach projektu partnerskiego “Dać to, czego naprawdę potrzeba” jest Fundacja Hospicjum Proroka Eliasza w Michałowie, działająca na terenach wiejskich wschodniego Podlasia o niskim i bardzo niskim poziomie rozwoju społeczno-gospodarczego, wyludniających się i starzejących. Projekt realizowano w woj. podlaskim między sierpniem 2021 r. a styczniem 2024 r. we współpracy z Regionalnym Ośrodkiem Polityki Społecznej w Białymstoku, Instytutem Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN i z Ośrodkiem Wspierania Organizacji Pozarządowych.
Twórcy modelu podkreślają, że realizuje on “holistyczne podejście do pacjentów”, wspiera osoby zależne w ich lokalnej społeczności i pozwala na uniknięcie tak długo, jak to jest możliwe umieszczania ich w domach pomocy społecznej lub w hospicjach stacjonarnych. “Model określono jako innowacyjny, a jest prosty i dyktowany po prostu potrzebami oraz zdrowym rozsądkiem” – powiedział dr Paweł Grabowski, specjalista medycyny paliatywnej, prezes Fundacji Hospicjum Proroka Eliasza. Wyjaśnił, że w pomaganie zaangażowano całą lokalną społeczność – “Zadaniem było zbudowanie sieci, utrzymanie jej, patrzenie, czy się rozwija (…). Stworzyliśmy nowe stanowisko, czyli koordynatora opieki osób zależnych – KOOZ. Na tym polega mniej więcej ten model, czyli: elastyczna opieka, poszerzony zespół, koordynator opieki, który buduje, moderuje, utrzymuje sieć, zna potrzeby podopiecznych, zna możliwości sieci i pomaga w tych działaniach”.
Dr Grabowski podkreślił, że kolejnym etapem “powinno być rozwiązanie systemowe”. Zaznaczył, że realizowanie opieki za pomocą grantów, “kiedy jednego dnia przyznaje się pieniądze na opiekę nad osobami starszymi, innego na opiekę wytchnieniową, a kolejny grant być może opóźni się o pół roku (…), nie jest etyczne i uczciwe”. I dodał – “Nie proponujemy drogich, kosztownych procedur. Proponujemy rozwiązania, które generują oszczędności wynikające z racjonalnego gospodarowania środkami i z tego, że nie ma pewnych kosztów poniechania opieki.”
“Projekt pokazał, jak ważna jest w środowisku osoba, która zepnie różne formy działalności, która dotrze bezpośrednio do osoby, która przebywa w środowisku domowym i jest w stanie zapewnić jej dostęp do usług, które są na rynku” – powiedziała dyrektor ROPS w Białymstoku Elżbieta Rajewska-Nikonowicz, wskazując na m.in. dostęp do rehabilitacji czy masażysty.
W ocenie twórców projektu zapewnienie kompleksowej opieki domowej, odpowiadającej na potrzeby środowiskowe nad osobami z nieuleczalnymi i przewlekłymi chorobami oraz wsparcie ich opiekunów domowych w systemie usług medycznych i pomocy społecznej, wymaga “koordynowanej i elastycznej opieki”. Zaznaczają, że po pierwsze, wymaga ona “dostosowania do indywidualnych potrzeb opieki hospicyjnej w warunkach domowych ze wsparciem opiekunów domowych” i powinna być realizowana przez podmioty medyczne, a kontraktowana przez NFZ. Po drugie, opieka domowa powinna być koordynowana w gminie” i “realizowana przez podmioty medyczne i społeczne”, a finansowana ze środków krajowych.
Autorzy proponują też na okres przejściowy, czyli “na czas opracowania i wdrożenia zmian systemowych prawnych, organizacyjnych i edukacyjnych”, koordynowaną, elastyczną, dostosowaną do indywidualnych potrzeb opiekę w warunkach domowych ze wsparciem opiekunów domowych. Zaznaczają, że może ona być “uzupełnieniem świadczeń kontraktowanych przez hospicja domowe w ramach NFZ”. Może być też realizowana przez podmioty medyczne i niemedyczne z funduszy krajowych lub współfinansowana przez Europejski Fundusz Społeczny.
Propozycje rekomendacji skierowano m.in. do Ministerstwa Zdrowia, NFZ, Rzecznika Praw Pacjenta, Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej i Rzecznika Praw Obywatelskich. (PAP, Paulina Kurek)
