Chociaż ogólna liczba samobójstw w Polsce spada od 2023 r., to wśród dzieci i młodzieży do 19. roku życia obserwuje się wzrost. Charakterystyczny dla tej grupy wiekowej jest też duży odsetek dziewcząt popełniających samobójstwo.
Z raportu pt. „Samobójstwa w Polsce w latach 2020-2025 (cała populacja)”, opracowanego na podstawie danych Komendy Głównej Policji na 20 stycznia 2026 roku, wynika, że w ogólnej populacji liczba samobójstw (tj. czynów zakończonych zgonem) spada. Jak wyjaśnił współautor raportu prof. Adam Czabański, prezes Polskiego Towarzystwa Suicydologicznego, porównując rok 2020 do 2024, widać spadek liczby samobójstw o 6,2 proc. – “Natomiast w 2025 r. spadek ten wynosi 8,2 proc. w stosunku do roku 2021, kiedy zaczął funkcjonować krajowy Program Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym. To jest spadek o ponad 400 samobójstw”.
W jego ocenie jest to m.in. zasługa działania programu i współpracy osób zaangażowanych w prewencję zachowań samobójczych – suicydologów, psychiatrów, psychologów, lekarzy. “W przypadku samobójstw trend spadkowy jest widoczny w większości grup wiekowych – również wśród seniorów. Niestety, wśród dzieci i młodzieży liczba samobójstw poszybowała w stosunku do roku poprzedniego” – zaznaczył prof. Czabański. Przypomniał, że trend malejącej liczby samobójstw dzieci i młodzieży do 19. roku życia utrzymywał się przez dwa lata, tj. od 2023 do 2024 roku. Jednak w roku 2025 odnotowano niespodziewany wzrost liczby samobójstw w tej grupie wiekowej – o 26,8 proc. (161 przypadków) – “Dlatego nasze działania prewencyjne musimy skupić obecnie przede wszystkim na młodzieży”. Prof. Czabański zwrócił uwagę na to, że w najmłodszej grupie wiekowej charakterystyczny jest wysoki odsetek dziewcząt, które popełniły samobójstwo – “W Polsce na jedno samobójstwo kobiety w populacji ogólnej przypada pięć samobójstw mężczyzn. Natomiast wśród dzieci i młodzieży, zwłaszcza w grupie wiekowej 13-18 lat, obserwujemy duży udział dziewcząt – aż 42 proc.”
Jeżeli chodzi o próby samobójcze, w całej populacji odnotowano zahamowanie trendu wzrostowego trwającego od pandemii. W 2025 r. liczba prób samobójczych wśród dzieci i młodzieży spadła o 6,3 proc. w stosunku do roku 2024. Jest to pierwszy taki spadek od roku 2020. “W przypadku prób samobójczych wiemy, że te dane nie odzwierciedlają w pełni skali zjawiska. Bo nie wszystkie próby są zgłaszane” – oceniła dr Halszka Witkowska, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Suicydologicznego i współautorka raportu. Istotnymi czynnikami mającymi wpływ na zachowania samobójcze dzieci i młodzieży są przemoc i narażenie na szkodliwe treści w internecie, w tym w mediach społecznościowych. “Przemoc, której najczęściej doświadczają dzieci z zachowaniami samobójczymi, to jest, niestety, przemoc psychiczna dokonywana przez rodzica lub opiekuna w domu” – zaznaczyła dr Witkowska.
W czasie konferencji z okazji prezentacji raportu Lucyna Kicińska, ekspertka serwisu Fundacji Życie Warte Jest Rozmowy zwróciła uwagę, że równie ważnym czynnikiem wpływającym na ryzyko zachowań samobójczych jest przemoc rówieśnicza – “W grupie wiekowej 11-17 lat doświadcza jej 66 proc. osób, z kolei przemocy rówieśniczej online doświadcza już 36 proc. młodych ludzi i jest to duży wzrost w stosunku do 2018 r.” W jej ocenie dowodzi to, że wciąż nie mamy w Polsce odpowiedzi systemowej na zjawisko przemocy ze strony rówieśników.
Podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz poinformowała, że obecnie trwa projekt pilotażowy, którego celem jest opracowanie i przetestowanie metody wsparcia uczniów i uczennic w kryzysach psychicznych – opartej na wsparciu rówieśniczym (peer support). Jest on finansowany ze środków unijnych na ponad 40 milionów złotych i zaplanowany w 200 szkołach ponadpodstawowych. Zaznaczyła, że Ministerstwo Cyfryzacji przygotowuje nowy projekt ustawy wdrfażającej unijne przepisy DSA, po tym jak poprzednia została zawetowana przez prezydenta Nawrockiego. W jej ocenie wdrożenie DSA to jest kwestia zdrowia publicznego, ponieważ mówi się o hejcie „jako swego rodzaju epidemii, z której wynikają konsekwencje dla zdrowia publicznego, przede wszystkim dla zdrowia psychicznego – nie tylko dzieci i młodzieży, ale także osób dorosłych” – “Mówimy o ochronie przed szkodliwymi treściami, jak hejt, przemoc, mowa nienawiści, pornografia, z której korzystają coraz młodsze dzieci. O tym była ta ustawa. Wbrew pogłoskom nie zaostrzała polskiego prawa, ale miała zwiększać skuteczne egzekwowanie tego, czego chce dzisiaj każdy z nas – żeby prawo działało wszędzie tak samo, zarówno w realnej przestrzeni, jak i w przestrzeni cyfrowej, internetowej, którą już pokolenie dzisiejszej młodzieży uważa za tożsamą z rzeczywistością”.
Wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka pytana o działanie Biura ds. Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym zapewniła, że jego prace będą kontynuowane. Biuro zostało utworzone na podstawie wniosku Instytutu Psychiatrii i Neurologii (IPiN) w ramach Narodowego Programu Zdrowia (NPZ) na lata 2021-2025 – “W tej chwili czekamy na uzupełnienie wniosku dotyczącego biura (…) i absolutnie będzie to kontynuowane”. (PAP)
