Spośród czterech najważniejszych wskaźników oceniających bieżący stan zdrowia społeczeństw, trzy odnoszące się do Polski są poniżej średniej. Polska jest w dolnych rejonach zestawień, choć nie na ich końcu – oceniają autorzy dorocznego raportu OECD „Health at Glance 2021”.
Autorzy raportu zebrali i zestawili najświeższe dane dotyczące spodziewanej długości życia, możliwych do uniknięcia śmierci, rozpowszechnienia chorób cywilizacyjnych i ogólnej samooceny stanu zdrowia. Dokonano także analizy przyczyn śmierci pacjentów bezpośrednio i pośrednio związanych z pandemią. „We wszystkich krajach OECD z wyjątkiem jednego w ciągu 18 miesięcy od stycznia 2020 r. zmarło więcej osób niż średnio w analogicznym okresie w latach 2015-19. Zjawisko podwyższenia śmiertelności najwyraźniej zaobserwowaliśmy była najwyższa w Meksyku (4 456 nadwyżek zgonów na milion osób), następnie w Polsce (3 663), w Czechach(3 465) i na Słowacji (3 133). W Norwegii śmiertelność spadła, a współczynnik wzrostu śmiertelności był relatywnie niski w Korei, Islandii, Danii, Australii i Nowej Zelandii” – czytamy w raporcie.
Gdy chodzi o spodziewaną długość życia odnotowano następujące wyniki (w latach, sklasyfikowano 38 państw):
- Japonia 84,4
- Szwajcaria 84,0
- Hiszpania 83,9
- Włochy 83,6
- Korea 83,3
- (…)
- średnia OECD 81,0
- (…)
- Turcja 78,6
- Polska 78,0 (32.miejsce)
- Słowacja 77,8
- (…)
- Litwa 76,4
- Łotwa 75,5
- Meksyk 75,1
Zdaniem autorów raportu, wpływ nierówności społeczno-ekonomicznych na średnią długości życia jest ewidentny we wszystkich krajach OECD. „Na przykład 30-latek z wykształceniem średnim może w ujęciu statystycznym liczyć na życie o 5,2 lat krótsze niż 30-latek z wyższym wykształceniem. Te różnice są większe wśród mężczyzn, ze średnią różnicą 6,5 roku w porównaniu z różnicą 3,9 lat wśród kobiet” – czytamy w raporcie. Nierówności społeczno-gospodarcze są szczególnie widoczne wśród mężczyzn w wielu krajach Europy Środkowej i Wschodniej (Słowacja, Łotwa, Polska, Węgry), gdzie różnica oczekiwanej długości życia między mężczyznami z niższym i wyższym wykształceniem sięga nawet dziesięciu lat.
W wskaźniku „możliwe do uniknięcia śmierci” odnotowano następujące wyniki (liczba w przeliczeniu na 100 tys. mieszkańców, sklasyfikowano 38 państw):
- Luksemburg 97
- Szwajcaria 122
- Izrael 125
- Islandia 126
- Japonia 130
- (…)
- średnia OECD 199
- (…)
- USA 265
- Polska 268 (32. miejsce)
- Estonia 281
- (…)
- Meksyk 366
- Węgry 374
- Łotwa 405
Przygotowując zestawienie dotyczące zapadalności na choroby cywilizacyjne autorzy raportu jako podstawowy wskaźnik przyjęli liczbę zachorowań na cukrzycę (jako procent populacji osób powyżej 15. roku życia). Sklasyfikowano 36 państw:
- Irlandia 3,2
- Wielka Brytania 3,9
- Litwa 3,8
- Estonia 4,2
- Grecja 4,7
- (…)
- Słowenia 5,9
- Polska 6,1 (19. miejsce)
- Nowa Zelandia 6,2
- (…)
- USA 10,8
- Turcja 11,1
- Meksyk 13,5
Ostatnim wskaźnikiem „Health at Glance” była samoocena stanu zdrowia dokonana przez obywateli powyżej 15. roku życia. „Różnice społeczno-kulturowe, udział osób starszych w ogóle społeczeństwa i różnice w projektowaniu badań wpływają negatywnie na porównywalność między krajami. Osoby o niższych dochodach na ogół mniej pozytywnie oceniają swoje zdrowie w porównaniu z osobami o wyższych dochodach we wszystkich krajach OECD. Mimo tych zastrzeżeń uznaliśmy, że osiągnięte wyniki zachowują wysoką wartość dla oceny stanu zdrowia społeczeństw” – piszą autorzy badań.
Sklasyfikowano 36 państw. Odsetek osób negatywnie oceniających swój stan zdrowia wynosi w poszczególnych krajach:
- Kolumbia 1,3
- Nowa Zelandia 2,6
- Kanada 2,8
- Irlandia 3,2
- USA 3,3
- (…)
- średnia OECD 8,5
- (…)
- Słowacja 12,6
- Polska 12,8 (30. miejsce)
- Estonia 13,3
- (…)
- Litwa 15,2
- Portugalia 15,2
- Łotwa 15,4
„Nasza analiza nie wskazuje, które kraje mają najlepiej działające systemy opieki zdrowotnej. Jednak staraliśmy się wskazywać mocne i słabe strony poszczególnych systemów ochrony zdrowia. Mamy nadzieję, że może to pomóc decydentom politycznym” – komentuje Emily Hewlett, współautorka raportu.
OECD stara się też dokonać pierwszych ocen wpływu, jaki na zdrowie publiczne miała pandemia. „Bezpośredni wpływ COVID‑19 na zdrowie populacji był dramatyczny. W 38 krajach OECD, zgłoszono ponad 110 milionów infekcji. Ponad 2,1 miliona osób zmarło z powodu wirusa SARS‑CoV‑2 do połowy października 2021 r. Stanowi to nieco mniej niż połowę odnotowanych globalnych zakażeń COVID‑19 (47 proc.) i zgonów (44 proc.)” – czytamy w raporcie.
