Oczy obserwatorów od niedawna zwróciły się ku wydatkom z KPO. Inwestycje mające realizować „projekty, które wprowadzają nowoczesne rozwiązania i tworzą lepszą codzienność dla wszystkich” okazały się przynajmniej kontrowersyjne. Podczas gdy w mediach dużo uwagi poświęcone zostało solarium i ekspresom do kawy zakupionym przez kebaby, warto się również dokładnie przyjrzeć, w jaki sposób środki zostały wydane w ochronie zdrowia.
Na pieniądze dostępne w ramach Krajowego Planu Odbudowy składają się dotacje (25,3 mld euro) oraz preferencyjne pożyczki (34,4 mld euro). Ochrona zdrowia wskazywana jest jako poszkodowana w kontekście bezsensownych grantów w sektorze hotelarskim i gastronomicznych. Jednak od początku przypadać jej miała jedynie około 1/6 środków z dotacji. Głównymi celami wydatków są sektory związane z szeroko pojętą zieloną transformacją (energetyka, transport) i transformacją cyfrową.
Wśród dostępnych map na stronie KPO znajdziemy również dwie mapy dotyczące zdrowia. Na szczęście nie znajdują się na nich tak kuriozalne inwestycje, jak jachty czy solaria dla sektora HoReCa, co do których Prokuratura Europejska (EPPO) postanowiła wszcząć śledztwo. Efektywność, dostępność i jakość systemu ochrony zdrowia – zwana w ramach KPO komponentem D – nie posiada przydzielonego dostępu do preferencyjnych kredytów. Suma dedykowanych jej środków wynosi dokładnie 17 528,3 mld zł. Zadeklarowane korzyści z ich wykorzystania to:
- 74 szpitale zakupią nowy sprzęt
- 74 szpitale zmodernizują swoją infrastrukturę
- 212 uczelni medycznych otrzyma wsparcie na remont i modernizację (może zaskoczyć, że jest ich aż tyle)
- 25,4 tys. studentów nauk medycznych otrzyma pomoc finansową lub mentorską
Rozwój opieki długoterminowej
Środki z KPO rozdysponowane w ramach Rozwoju opieki długoterminowej trafią do 97 placówek. Pieniądze wykorzystane zostaną do tworzenia i rozwoju infrastruktury. Powstanie 28 nowych zakładów opiekuńczo-leczniczych, a 37 będzierozbudowanych. Dodatkowo w wielu miejscach powstaną oddziały geriatryczne, oraz rozbudowana zostanie infrastruktura dla osób starszych. Czy opieka długoterminowa powinna być priorytetem? Dane GUS wskazują wyraźnie – mimo, że do 2060 populacja Polski zmniejszy się, to liczba osób w wieku 65+ wzrośnie o między 1,5-3,5 mln osób. Gigantyczną zmianą będzie iczba osób 85+, która wzrośnie o 83 proc. w scenariuszu niskim, a w scenariuszu wysokim niemal się potroi. Jak wskazuje badanie Polsenior 2, ponad jedna trzecia tej grupy ma poważne ograniczenia w wykonywaniu podstawowych czynności, a w przeszłości „mimo oficjalnych deklaracji – organizacja specjalistycznej opieki zdrowotnej nad osobami starszymi nie należała do priorytetów”.
Porównując wydatki na opiekę długoterminową z HoReCa w oczy rzucają się dwie rzeczy. Po pierwsze – inwestycje zgodne są z priorytetami wskazanymi przez środowiska ekspertów. A po drugie – sektor gastronomiczno-hotelarski otrzymuje wyższe wsparcie (1 370,8 mln) niż opieka długoterminowa (1 285,4 mln zł).
Szpitale onkologiczne
105 szpitali należących do Krajowej Sieci Onkologicznej otrzyma wsparcie warte w sumie 5,2 mld zł. Wydatki – podobnie jak w przypadku wielu wcześniejszych unijnych programów – przeznaczane są na budowę i modernizację oddziałów, a także na zakup sprzętu i wyposażenia. Dominują inwestycje dla bloków chirurgicznych (w tym roboty chirurgiczne) oraz sprzęt diagnostyczny( zakupy rezonansów magnetycznych i tomografów komputerowych) oraz rozbudowa aptek szpitalnych. W celach dofinansowanych z KPO inwestycji wymieniane są także możliwości diagnostyczno-lecznicze oddziałów urologicznych i ginekologicznych. Największe „luksusy” w ramach uzyskanych przez szpitale środków – to wydatki mające na celu „poprawę warunków bytowych pacjentów” oraz tworzenie „strefy relaksu dla pacjenta onkologicznego”, wpisane w szerszą modernizację oddziałów onkologicznych i bloku operacyjnego.
Kilkanaście miliardów złotych z KPO, które otrzymają głównie szpitale, jest jednak mimo wszystko jednorazową kroplą w morzu corocznych wydatków NFZ, które już przekroczyły 200 mld zł. Rozdmuchana atmosfera medialna przysłonić może fakt, że środki te nie będą w stanie zrewolucjonizować sytuacji systemu. Nie byłyby w stanie pokryć nawet obecnego zadłużenia wszystkich SPZOZ. Zmiana na lepsze możliwa jest jedynie w sposób ewolucyjny – przez stałe źródła finansowania, efektywne wydatkowanie środków i przede wszystkim skuteczne, strategiczne zarządzanie systemem ochrony zdrowia.
