Kanadyjska strategia wychodząca naprzeciw zjawisku nadumieralności mężczyzn może doczekać się polskiej adaptacji. W męskiej populacji występuje niefortunne połączenie nonszalancji wobec własnego zdrowia i barier istniejących w systemie. To nie tylko kwestie zdrowia fizycznego, ale coraz częściej zdrowia psychicznego.
Kanadyjski rząd ogłosił pod koniec lutego pierwszą strategię dedykowaną zdrowiu mężczyzn i chłopców. Jest on odpowiedzią na krótszą długość życia mężczyzn w porównaniu do kobiet. Zapisy “Men and Boys’ Health Strategy” stały się bodźcem dla parlamentarnego zespołu ds. zdrowia mężczyzn w polskim Sejmie do dyskusji, jak przełożyć wnioski z dotychczasowych rozmów o profilaktyce i wsparciu troski o zdrowie mężczyzn na konkretny plan działania.
Poseł Marcin Józefaciuk, przewodniczący parlamentarnego zespołu ds. zdrowia mężczyzn podkreślał, że również w Polsce są widoczne nierówności w zdrowiu występujące pomiędzy płciami. Problem ten wybrzmiewał podczas posiedzeń zespołu. Rząd Kanady zamierza działać przede wszystkim w obszarze zdrowia psychicznego, walki z czynnikami społecznymi pogarszającymi funkcjonowanie i samopoczucie (m.in. chodzi tu o stereotypy płciowe) oraz profilaktyki najczęstszych problemów zdrowotnych np. z obszaru onkologii. Poseł Józefaciuk zwrócił szczególnie uwagę na kwestie zdrowia psychicznego, przytaczając tragiczne statystyki samobójstw wśród mężczyzn i chłopców. “Kanada podeszła do zdrowia mężczyzn systemowo i kompleksowo” – ocenił.
“Przyjmuję w POZ i tam widzę bardzo duże niedostatki dotyczące zdrowia i profilaktyki u mężczyzn” – mówił dr Bartosz Jakub Myśliwiec, dyrektor Szpitala Wielospecjalistycznego im. dr. Ludwika Błażka w Inowrocławiu. Ocenił, że nie jest to tylko wina samych pacjentów, ponieważ lekarz POZ – oprócz zlecenia ogólnego pakietu badań – nie ma tak naprawdę żadnych narzędzi ku temu, aby otoczyć szerszą opieką pacjentów płci męskiej. Jedyne, co może jeszcze zrobić, to zlecić badanie PSA. “Jest to badanie, które na dobrą sprawę wypisuję, gdy już pacjent ma objawy, przychodzi z częstomoczem czy nykturią. W mojej ocenie obecnie powinien być dostępny cały pakiet hormonalny” – powiedział dr Myśliwiec. Innym przykładem jest brak możliwości wypisania skierowania na USG jąder. Na takie podstawowe, nieinwazyjne badanie skierować może tylko urolog.
Nie lepiej jest, jeżeli chodzi o zapewnienie profilaktyki i wczesnej diagnostyki chłopcom w wieku poniżej 18 lat. Chociaż w bilansach zdrowia istnieje zapis o ocenie również genitaliów, to tak naprawdę rzadko który lekarz to robi. Tymczasem to właśnie wtedy jest najlepszy moment, aby zapoznać młodego pacjenta z zasadami samokontroli jąder. Wciąż mało osób zdaje sobie sprawę, że choroby onkologiczne męskich narządów rozrodczych nie dotyczą tylko populacji w wieku powyżej 50 lat. Często sami lekarze stwierdzają, że szansa wystąpienia nowotworu gruczołu krokowego wśród młodych mężczyzn jest zerowa. “W swoim szpitalu miałem ostatnio dwóch 19-latków z rzadkimi postaciami nowotworu gruczołu krokowego w postaci mięsaków z licznymi przerzutami (…), w stanie bardzo poważnym, gdzie jedyną metodą leczenia jest na dobrą sprawę leczenie hospicyjno-paliatywne. Jeden z tych chłopaków ostatnio niestety zmarł” – mówił dr Myśliwiec.
Doktor Kuba Sękowski, zastępca dyrektora Departamentu Zdrowia Publicznego w Ministerstwie Zdrowia zwrócił uwagę na różnice między płciami, na niekorzyść mężczyzn, w kwestii świadomości własnego zdrowia, ale stwierdził – “My nie mamy jako urząd takiego formalnego punktu wyjścia, podstawy prawnej do przyjęcia strategii, która byłaby adresowana do osób wyróżnionych z uwagi na płeć”. Zapowiedział, że w kolejnej edycji Narodowego Programu Zdrowia pojawi się nowa strategia, bazująca na czynnikach ryzyka, a w nich znajdują odzwierciedlenie właśnie różnice pomiędzy płciami.
“Konieczna jest zmiana postrzegania przez naszych odbiorców potrzeby dbania o zdrowie. Jeżeli sama osoba, czy to mężczyzna, czy to kobieta nie zrozumie tej potrzeby, to niestety nasze narzędzia, które produkujemy, nasze wydarzenia profilaktyczne, często pozostawać będą beż tego odbioru docelowego” – powiedziała Irena Łaba, zastępca dyrektora Departamentu Obsługi Klientów i Profilaktyki w NFZ. Fundusz próbuje komunikować temat profilaktyki wśród mężczyzn m.in. podczas meczów piłkarskich czy w ramach akcji Movember. W placówkach NFZ na stałe znajdują się fantomy jąder i obecni są edukatorzy, którzy uczą samobadania. W ocenie dyr. Łaby zauważalny jest wzrost udziału mężczyzn wśród użytkowników internetowej aplikacji Diety NFZ. Ostatnio pojawiły się działania skupione na profilaktyce wśród mężczyzn zamieszkujących tereny wiejskie – “Wejście w tereny wiejskie z naszą profilaktyką na podstawie listu intencyjnego z KRUS. Tych mężczyzn problemy zdrowotne i zagrożenia są dużo większe niż przypuszczaliśmy”. Specjaliści z KRUS wskazują, że drugie miejsce wśród zgłoszeń do KRUS – po urazach ortopedycznych – zajmuje depresja.
Marcin Wiatrów, zastępca dyrektora Departamentu Rynku Pracy w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przedstawił podstawowe różnice pomiędzy płciami w odniesieniu do zdrowia. Mężczyźni są częściej aktywni zawodowo, natomiast z możliwości dodatkowych szkoleń czy przekwalifikowania częściej korzystają panie. 59 proc. wypadków w pracy dotyczy mężczyzn, a jeżeli chodzi o śmiertelne wypadki, ofiarami w 2024 roku byli prawie sami mężczyźni – dotyczyło ich 96 proc. zgonów. Mężczyźni również zdecydowanie częściej od kobiet ulegają wypadkom w pracy, które prowadzą do ciężkich obrażeń ciała i kalectwa. Z jednej strony dzieje się tak dlatego, że wypadkom najczęściej ulegają osoby zatrudnione w budowlance i pokrewnych, gdzie udział kobiet wśród pracowników jest niewielki. Z drugiej strony można zauważyć, że pracownicy płci męskiej mają większą skłonność do ryzyka i nieprzestrzegania zasad BHP.
Bardzo potrzebne są mocne kampanie społeczne, które pobudzają do tego by zacząć o siebie dbać. Po drugie by zwracać uwagę na słabą kondycję psychiczną” – powiedział Michał Jasiewicz z Fundacji Kocham cię tato. Wojciech Miga z organizacji Strajk Ojców Online zaapelował o zapewnienie darmowej pomocy psychologicznej dla mężczyzn doświadczonych konfliktem okołorozwodowym na wzór podobnych działań w innych państwach UE.
W podsumowaniu posiedzenia poseł Józefaciuk zapowiedział, że w maju pojawi się wstępny zarys strategii wzorowanej na kanadyjskiej, ale dostosowanej do polskich realiów.
