Rzecznik Praw Pacjenta proponuje wprowadzenie kar za praktyki pseudomedyczne do nawet miliona złotych. Opublikowano projekt nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz ustawy o systemie powiadamiania ratunkowego. Zakłada on modyfikację lub dodanie nowych uprawnień Rzecznikowi Praw Pacjenta i zmianę przepisów w zakresie postępowań w sprawach praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów – w celu zwiększenia skuteczności działań RPP.
W ocenie skutków regulacji autorzy projektu piszą, że jego podstawowym celem jest przeciwdziałanie działaniom szkodliwym i niebezpiecznym dla zdrowia oraz życia ludzkiego. Moga to być praktyki podmiotów wykonujących działalność leczniczą, przede wszystkim przez udzielanie świadczeń zdrowotnych niezgodnych z aktualną wiedzą medyczną, jak też podmiotów lub osób niewykonujących zawodu medycznego i działalności leczniczej, oferujących metody pseudomedyczne, paramedyczne, ale którym są przypisywane właściwości zgodnego z aktualną wiedzą medyczną świadczenia zdrowotnego.
Projekt ma też na celu zdefiniowanie praktyk pseudomedycznych, odnoszących się do podejmowania działań służących zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia przez osobę niewykonującą zawodu medycznego, oferowania lub stosowania metody niebędącej świadczeniem zdrowotnym, a której przypisuje się właściwości takiego świadczenia, lub w przypadku której jest deklarowane lub sugerowane takie działanie tej metody, prowadzącej do pogorszenia zdrowia, niepodjęcia lub odstąpienia od zgodnej z aktualną wiedzą medyczną metody diagnostycznej lub leczniczej, i przypisanie kompetencji w zakresie tych praktyk Rzecznikowi Praw Pacjenta. Praktyki pseudomedyczne będą odnosić się również do medycznej dezinformacji, w przypadku uzyskiwania z niej korzyści majątkowej lub osobistej (najczęściej w ramach działalności gospodarczej). Za praktykę pseudomedyczną uznane będzie także wykonywanie działalności leczniczej bez uzyskania wpisu do właściwego rejestru.
Proponuje się poszerzenie kompetencji Rzecznika Praw Pacjenta w zakresie wydawania tzw. ostrzeżeń publicznych, jeżeli strona postępowania dopuszcza się praktyki, która może zagrażać życiu lub zdrowiu pacjentów lub spowodować inne niekorzystne skutki dla szerokiego kręgu pacjentów. ROO zyska też możliwość wydawania tzw. decyzji tymczasowych, które zobowiązują strony postępowania w sprawie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe prawa pacjentów do powstrzymania się od określonych zachowań w celu zapobieżenia wystąpienia zagrożenia życia lub zdrowia pacjentów do czasu zakończenia postępowania. Ma to na celu zabezpieczenie przed negatywnymi skutkami stosowania tych praktyk, które mogą okazać się niemożliwe do usunięcia.
Nowe przepisy pozwolą na zobowiązanie podmiotu stosującego praktykę naruszającą zbiorowe prawa pacjentów do usunięcia skutków tej praktyki, także w przypadku podmiotu, który zaprzestał jej stosowania przed wydaniem decyzji w sprawie, co obecnie nie jest możliwe (i nałożenie kary pieniężnej w przypadku braku realizacji tych działań). Rzecznik Praw Pacjenta będzie miał możliwość nałożenia na kierownika podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, kary pieniężnej w wysokości do dwudziestokrotności przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim kwartale, jeżeli osoba ta, w ramach sprawowania swojej funkcji dopuściła przez swoje działanie lub zaniechanie do naruszenia zakazu bądź do niewykonania działań niezbędnych do zaniechania praktyki naruszającej zbiorowe prawa pacjentów.
Poza tym w projekcie zaproponowano zwiększenie z 500 tys. zł do 1 miliona zł możliwej do nałożenia przez RPP kary na podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, organizatora strajku albo osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej stosującą praktykę pseudomedyczną. RPP zyska możliwość udziału w postępowaniach cywilnych dotyczących naruszenia praw pacjenta. Obecnie Rzecznik Praw Pacjenta nie ma zdolności sądowej do wytaczania powództwa o zadośćuczynienie na rzecz bliskich pacjenta zmarłego na skutek naruszenia jego praw.
Zapisy projektu ostro skrytykował poseł Janusz Cieszyński, który na „X” określił go jako „kolejny bubel”. Zwrócił uwagę na „niewykle szeroką i nieprecyzyjną definicję praktyki pseudomedycznej”, która możę się stać wszystko, nawet porady żony kierowane do męża żeby nie jadł zbyt dużo ciasta, i co jest niezgodne z aktualną wiedza medyczną, a przecież „nawet najlepsi profesorowie działając w dobrej wierze czasem się mylą”. Poseł Cieszyński dodał, że projekt nada urzędnikom zbyt duże uprawnienia, ale w praktyce nie pomoże w ściganiu szarlatanów. Ustawa nie przewiduje bowiem jakiegokolwiek wzmocnienia finansowo-kadrowego Rzecznika Praw Pacjenta, podczas gdy jego Biuro jest już mocno obciążone realizacją aktualnych zadań. Janusz Cieszyński wskazał, że projekt wymaga poprawek i zadeklarował chęć merytorycznej pracy nad nim w ramach sejmowej komisji zdrowia.
