Rewolucja w zasadach wydawania L4, częściowe uruchomienie centralnej e-rejestracji, obowiązkowa EDM dla zespołów ratownictwa medycznego – to tylko część nowości, które wchodzą w życie wraz z nowym rokiem.
Centralna e-Rejestracja. Od 1 stycznia 2026 r. zacznie obowiązywać ustawa wprowadzająca Centralną e-Rejestrację, na razie w ograniczonym zakresie. W pierwszej kolejności z takiej formy zapisów będą mogli skorzystać pacjenci umawiający się na wizytę do kardiologów oraz na badania w ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy i raka piersi. Docelowo ma ona jednak objąć cały system. Od 1 stycznia 2026 r. placówki będą już mogły włączać się do systemu, natomiast we wskazanym zakresie od 1 lipca 2026 r. stanie się to obowiązkowe. 12 kolejnych świadczeń wejdzie do systemu 12 sierpnia 2026 r. Będą to: choroby zakaźne, endokrynologia, hepatologia, immunologia, mukowiscydoza, nefrologia, neonatologia, pulmonologia. Start rejestracji na wszystkie świadczenia planowany jest na 2029 r.
Centralna e-Rejestracja ma być ułatwieniem dla pacjentów zarówno w zakresie umawiania jak i odwoływania wizyt lekarskich. Zapisać się można na trzy sposoby: przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP), aplikację na telefon mojeIKP, w placówce medycznej – osobiście lub telefonicznie.
Na 1 lipca 2026 r. zaplanowane zostało wprowadzenie przepisów dotyczących udostępnienia platformy przez Centrum e-Zdrowia w celu wdrożenia w ramach centralnej elektronicznej rejestracji narzędzia asystenta głosowego (voicebota). Przypomni on pacjentowi o zbliżającej się wizycie, potwierdzi obecność na niej, a w razie konieczności przełoży ją lub anuluje (wycofa zgłoszenie centralne i dokona nowego). Takie rozmowy mają być nagrywane i przechowywane nie dłużej niż przez trzy lata, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nagranie zostało zarejestrowane. Pierwotnie proponowane były zachęty finansowe (do 10 tys. zł) dla tych placówek, które szybko dołączą do systemu. Ostatecznie jednak z propozycji zrezygnowano, ustawa przewiduje za to rodzaj sankcji za brak udostępnienia terminów w lipcu. Jeśli placówka medyczna objęta obowiązkiem nie zintegruje swojego systemu z Centralną e-Rejestracją, nie otrzyma też środków za świadczenie, nawet jeśli zostało zrealizowane.
Zmiany w medycynie pracy. Według zapowiedzi Ministerstwa Zdrowia do końca I kwartału 2026 r. gotowe mają być dwa rozporządzenia, które umożliwią wprowadzenie elektronicznych orzeczeń lekarskich i włączenie zawartych w nich danych do IKP. Orzeczenia będą przechowywane w Systemie Informacji Medycznej i udostępniane pracownikowi za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta. Dostęp do tych informacji będą mieli też lekarze rodzinni. Oprócz tego lekarz medycyny pracy będzie mógł wydawać badanym pracownikom indywidualne zalecenia niezwiązane bezpośrednio z ich pracą, które trafią do IKP. Ale pracodawca nie będzie miał do nich dostępu. Rozwiązanie to ma na celu ułatwienie pracownikom podejmowania działań profilaktycznych w obszarze zdrowia. W projekcie jednego z rozporządzeń zostały uwzględnione nowe wzory orzeczeń lekarskich. Przepisy przejściowe przewidują możliwość wystawiania i przekazywania orzeczeń zgodnie z dotychczasowymi przepisami, jednak nie dłużej niż przez 6 miesięcy od dnia wejścia w życie nowego rozporządzenia.
Cyfryzacja kolejnych dokumentów medycznych. Wszystkie zespoły ratownictwa medycznego oraz szpitale, do których trafiają pacjenci przewożeni przez ZRM — w tym lotnicze zespoły ratownictwa medycznego — będą zobowiązane do obsługi dwóch nowych dokumentów w ramach elektronicznej dokumentacji medycznej (EDM). Chodzi o kartę medycznych czynności ratunkowych (KMCR) oraz kartę medyczną lotniczego zespołu ratownictwa medycznego (KMLZRM). Wprowadzenie nowych dokumentów elektronicznych ma przynieść kilka korzyści. Cyfryzacja usprawni obieg dokumentacji pomiędzy zespołami ratownictwa medycznego a szpitalami i przyspieszy dostęp do danych medycznych. Zwiększy także bezpieczeństwo danych oraz samego pacjenta, umożliwi odejście od papierowej dokumentacji i poprawi wygodę, ekonomię oraz ekologię systemu.
Rehabilitacja domowa nadal w ramach ambulatorium. Narodowy Fundusz Zdrowia postanowił, że domowa rehabilitacja wykonywana w ramach umowy na rehabilitację w ambulatorium od 1 stycznia będzie nadal możliwa, ale w ograniczonym zakresie. Do końca 2025 r. obowiązywała zasada 50/50, natomiast od 1 stycznia 2026 r. maksymalnie 20 proc. czasu personelu będzie mogło być przeznaczone na świadczenia domowe w ramach umowy ambulatoryjnej. Zaś od 1 kwietnia 2026 r. wejdą nowe zasady rozliczania świadczeń z zakresu fizjoterapii domowej. Pierwotnie od nowego roku obie formy rehabilitacji miały zostać definitywnie rozdzielone.
Nowe zasady prowadzenia dokumentacji medycznej. Od 1 stycznia 2026 r. wchodzi w życie rozporządzenie, które zmieni sposób prowadzenia dokumentacji w placówkach medycznych. Rozszerza ono zakres danych w skierowaniach oraz wprowadza jednolite oznaczenie podmiotów. Placówki ochrony zdrowia będą musiały wprowadzić jednolite identyfikatory podmiotów oraz przygotować systemy do cyfrowego przechowywania kart informacyjnych. Zmiany mają uporządkować obieg informacji, poprawić jakość danych klinicznych i usprawnić wymianę danych w systemach informatycznych ochrony zdrowia. Skierowanie będzie musiało zawierać: adres wystawienia skierowania, numer umowy placówki z NFZ, rodzaj badania/leczenia (wg Międzynarodowej Klasyfikacji Procedur Medycznych ICPM), rozpoznanie kliniczne i współistniejące problemy zdrowotne (wg Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD).
L4 po nowemu. Zmiany wchodzące od stycznia 2026 r. w zakresie zwolnień lekarskich, są najpoważniejsze od lat. Rozszerzona zostaje lista osób uprawnionych do wystawiania zaświadczeń o czasowej niezdolności do pracy. Nowe przepisy umożliwią to także pielęgniarkom i fizjoterapeutom. Z tym że pielęgniarki będą mogły wystawić L4 jedynie wtedy, gdy pacjent nie jest zdolny do samodzielnego funkcjonowania, a fizjoterapeuci – w ramach prewencji ruchowej. Dotąd zwolnienie lekarskie oznaczało zakaz świadczenia pracy dla innego pracodawcy. Teraz pracownik będzie mógł legalnie pracować dla jednego pracodawcy, mimo że przebywa na zwolnieniu lekarskim u innego, ale tylko jeśli jego aktywność nie będzie sprzeczna z celem zwolnienia. Warunkiem jest poinformowanie drugiego pracodawcy o przebywaniu na L4 w innej firmie oraz uzasadnienie, że rodzaj pracy nie koliduje z rekonwalescencją. Przykładowo, chirurg ze złamanym palcem, niezdolny do pracy w szpitalu, będzie mógł prowadzić wykłady jako nauczyciel akademicki.
Zmiany doprecyzowują pojęcie działania sprzecznego z celem zwolnienia lekarskiego. Od teraz to nie obecność w miejscu zamieszkania będzie kluczowa, ale zgodność działań z celem L4. Spacery, rehabilitacja czy wyjście po zakupy nie będą podstawą do odebrania zasiłku, jeśli są zgodne z zaleceniami lekarza. Niemniej szeroka definicja działania sprzecznego z celem zwolnienia jest pojemna. W efekcie może prowadzić do rozbieżnych interpretacji i sporów. Z drugiej strony pracownicy będą mogli polemizować z ZUS, czy faktycznie naruszyli cel zwolnienia. Jednocześnie nowe przepisy rozszerzają kompetencje kontrolne ZUS. Możliwa będzie weryfikacja orzeczenia o niezdolności do pracy nawet po zakończeniu okresu zwolnienia. Kontrole będą prowadzone na podstawie dokumentacji medycznej. Wprowadzone zostało pojęcie tzw. drobnych czynności – to te, które będzie można wykonywać w trakcie L4. Przy czym ustawodawca zastrzegł, że nowe przepisy mają zapobiegać sytuacjom, w których zwolnienie byłoby wykorzystywane do świadczenia pracy w pełnym zakresie.
