Polskie Towarzystwo Reumatologiczne przypomina zasady stosowania chlorochiny i hydroksychlorochiny. Wykorzystanie tych substancji do leczenia chorych na COVID-19 spowodowało nagły wzrost preskrypcji i sprzedaży. PTR działa wspólnie z ministerstwem zdrowia, aby nie ucierpieli pacjenci stosujący te leki we wskazaniach reumatologicznych. Jak mówi dr Marcin Stajszczyk, pacjenci „będą mieli zapewniony dostęp do leków w tych schorzeniach, w których są stosowane”. Jednocześnie PTR przypomina, że pacjenci nie powinni zażywać chlorochiny i hydroksychlorochiny bez wskazań lekarskich na własną rękę, bo może ich to narazić na groźne powikłania.
Stanowisko Polskiego Towarzystwa Reumatologicznego i konsultanta krajowego w dziedzinie reumatologii dotyczące zasad preskrypcji chlorochiny (Arechin) i hydroksychlorochiny (Plaquenil) w schorzeniach reumatologicznych w okresie pandemii COVID-19:
„Polskie Towarzystwo Reumatologiczne i konsultant krajowy w dziedzinie reumatologii informują, że zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego, wskazania reumatologiczne do stosowania leków Arechin (chlorochina, lek refundowany w Polsce) i Plaquenil (hydroksychlorochina, dostępność ograniczona, lek nierefundowany w Polsce) to różne postacie tocznia rumieniowatego, w tym postać układowa i toczeń rumieniowaty krążkowy oraz reumatoidalne zapalenie stawów. Ponadto zgodnie z rekomendacjami towarzystw naukowych i wytycznymi leki stosowane są także do leczenia innych postaci zapaleń stawów oraz układowych chorób tkanki łącznej, takich jak zespół antyfosfolipidowy, zespół Sjögrena, nieokreślona układowa choroba tkanki łącznej oraz u dzieci z młodzieńczym idiopatycznym zapaleniem stawów. U osób dorosłych znajdują szczególne zastosowanie u kobiet planujących ciążę lub w ciąży. Wszyscy pacjenci stosujący chlorochinę i hydroksycholorochinę ze wskazań reumatologicznych powinni je nadal bezwzględnie kontynuować. Należy pamiętać, że nieuzasadnione odstawienie leków może skutkować zaostrzeniem choroby i wynikającymi z tego powikłaniami. Należy także pamiętać, że aktywna, źle kontrolowana układowa choroba tkanki łącznej i zapalna choroba stawów wiąże się ze zwiększoną podatnością na infekcje per se.
W związku z pandemią COVID-19 i wstępnymi doniesieniami dotyczącymi ewentualnej skuteczności chlorochiny (podobnie hydroksychlorochiny) w leczeniu pacjentów z tą infekcją, decyzją URPL lek Arechin produkowany w Polsce uzyskał dodatkowe wskazanie „leczenie wspomagające w zakażeniach koronawirusem typu beta, takich jak SARS-CoV, MERS-CoV i SARS-CoV-2”. Wskazanie dotyczy pacjentów z potwierdzonym zakażeniem. Dostępność leku została w związku z tym zabezpieczona w pierwszej kolejności przede wszystkich na potrzeby szpitali leczących pacjentów z COVID-19. Aktualnie na świecie trwają badania mające ocenić rzeczywistą skuteczność chlorochiny i hydroksychlorochiny w nowym wskazaniu. To spowodowało czasowy brak dostępności leku Arechin dla innych pacjentów, którzy stosują go przewlekle.
Polskie Towarzystwo Reumatologiczne i konsultant krajowy w dziedzinie reumatologii wystąpili do Ministra Zdrowia o podjęcie wspólnych działań mających zagwarantować dostęp do terapii dla pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi. Efektem tego jest obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2020 r. w sprawie ograniczenia w ordynowaniu i wydawaniu produktów leczniczych na jednego pacjenta dotyczące produktów leczniczych Arechin i Plaquenil. Minister Zdrowia zgodnie z przesłanymi rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Reumatologicznego i konsultanta krajowego w dziedzinie reumatologii potwierdził wskazania reumatologiczne do stosowania obu leków. Jednocześnie Minister Zdrowia ograniczył czasowo ilość obu leków jaka może być wydana pacjentowi na jeden miesiąc. Aktualnie zgodnie z informacją producenta leku, nowa partia leku trafi do hurtowni i aptek od 2 kwietnia 2020 r. Pacjenci będą mogli zakupić lek w aptece tylko na podstawie wystawionej przez lekarza e-recepty lub recepty papierowej z odpłatnością refundacyjną 30 proc. i tylko we wskazaniach objętych refundacją.
Nieuzasadniona preskrypcja obu leków bez wskazań medycznych ponownie może spowodować ich brak dla chorych. Rekomenduje się, żeby rozpoczęcie terapii ze wskazań reumatologicznych było inicjowane przez specjalistę reumatologa, który określi wskazanie do stosowania leku. W przypadku kontynuacji leczenia i preskrypcji leków ze wskazań reumatologicznych przez lekarzy innej specjalności zaleca się posiadanie informacji od lekarza reumatologa dotyczące zaleconej terapii wraz z ustalonym dawkowaniem leku.
Pacjenci nie powinni zażywać chlorochiny i hydroksychlorochiny bez wskazań lekarskich na własną rękę, bo może ich to narazić na groźne powikłania. Należy pamiętać, że stosowanie chlorochiny i hydroksychlorochiny, szczególnie w dużych dawkach, może nieść ze sobą ryzyko retinopatii i nieodwracalnej utraty wzroku. Pacjenci, którzy mają okulistyczne przeciwwskazania nie powinni jej stosować. Podobnie stosowanie leku u pacjentów z przeciwwskazaniami kardiologicznymi i neurologicznymi może skutkować pojawieniem się istotnych powikłań. Chlorochina w leczeniu COVID-19 w Polsce stosowana jest obecnie w warunkach szpitalnych pod ścisłą kontrolą lekarską. Zgodnie z obwieszczeniem Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2020 r. „zakazuje się ordynowania w celu wydania w aptece ogólnodostępnej lub punkcie aptecznym produktów leczniczych, o których mowa w pkt 1, we wskazaniach: leczenie wspomagające w zakażeniach koronawirusami typu beta takich jak SARS-CoV, MERS-CoV i SARS-CoV-2 oraz we wszystkich wskazaniach, które nie są wymienione w pkt 2 i 3.”
Stanowisko Polskiego Towarzystwa Reumatologicznego i konsultanta krajowego w dziedzinie reumatologii oraz opublikowane obwieszczenie Ministra Zdrowia są zgodne z ze stanowiskiem Europejskiej Agencji Leków (EMA) z dnia 1 kwietnia 2020 r., w którym zaznaczono, że w przypadku COVID-19 chlorochina i hydroksychlorochina powinny być stosowane w ramach badań klinicznych, a poza badaniami klinicznymi można je stosować zgodnie z krajowymi protokołami. EMA podkreśla, że chlorochina i hydroksychlorochina powinny być nadal stosowane w chorobach przewlekłych, ale aby zapobiec zakłóceniom w łańcuchu dostaw, pacjenci powinni otrzymywać standardową, dotychczasową ilość obu leków. Pracownicy służby zdrowia nie powinni ordynować obu leków na okres dłuższy niż czynili to dotychczas.”
Stanowisko Polskiego Towarzystwa Reumatologicznego podpisali prof. Marek Brzosko, prezes Towarzystwa i jednocześnie konsultant krajowy w dziedzinie reumatologii oraz dr Marcin Stajszczyk, przewodniczący Komisji ds. Polityki Zdrowotnej i Programów Lekowych PTR.
Jak podkreśla dr Marcin Stajszczyk – „Dzięki podjęciu przez Polskie Towarzystwo Reumatologiczne, konsultanta krajowego w dziedzinie reumatologii, Ministra Zdrowia i firmę Adamed wspólnych działań, pacjenci z chorobami autoimmunologicznymi powinni mieć zapewniony dostęp do leku Arechin w lecznictwie otwartym. Z powodu pandemii COVID-19 problem z dostępnością leków przeciwmalarycznych dla pacjentów z chorobami przewlekłymi wystąpił na całym świecie, dlatego tak ważne jest, aby ich preskrypcja w warunkach ambulatoryjnych była zgodna z potwierdzonymi wskazaniami klinicznymi, a zabezpieczenie pacjenta w lek na tyle rozważne, żeby producent zdążył dostarczyć na rynek kolejną partię. Pamiętajmy, że jeśli jeden pacjent zgromadzi zapas leku na kilka miesięcy, drugi może go w ogóle nie otrzymać.”
© mZdrowie.pl
