Coraz więcej pacjentów wybiera szybką i prostą drogę uzyskania rekompensaty za zdarzenia medyczne. Rzecznik Praw Pacjenta otrzymał już 6037 wniosków do FKZM, a ich liczba z roku na rok rośnie. Łączna kwota przyznanych świadczeń osiągnęła 64,5 mln zł. Spośród 1125 pozytywnych decyzji tylko 45 osób nie przyjęło zaproponowanego świadczenia i zdecydowało się dochodzić swoich roszczeń przed sądem.
„To bardzo ważne dla mnie i mojego zespołu, że coraz więcej pacjentów docenia zasadę funkcjonowania Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych i z niego korzysta. Do tej pory przyznałem już świadczenia w wysokości ponad 60 mln zł, co oznacza, że średnia wypłacana kwota dla jednej osoby wynosi ponad 55 tys. zł” – mówi Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta. Fundusz działa od września 2023 roku. Dzięki temu rozwiązaniu pacjenci szybko oraz na ścieżce pozasądowej mogą uzyskać odszkodowanie bądź zadośćuczynienie, jeśli podczas pobytu w szpitalu doznali uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia albo ulegli zakażeniu szpitalnemu. W przypadku śmierci pacjenta, świadczenie przysługuje jego bliskim.
Postępowanie dotyczące świadczenia z FKZM opiera się na zasadzie „no fault”. Oznacza to, że nie rozstrzyga się w nim o winie personelu medycznego ani podmiotu leczniczego. Co istotne, sam podmiot leczniczy nie jest nawet stroną postępowania – skupia się ono na tłumieniu złych emocji, a przede wszystkim na wypłacie odszkodowania i poprawie bezpieczeństwa pacjentów.
Postępowanie przed Funduszem jest bardzo proste – wypełnienie wniosku nie zajmuje więcej niż 20 minut – a w razie potrzeby wsparcia udzielają pracownicy biura RPP. Mimo to wielu pacjentów daje się namówić na pośrednictwo kancelarii odszkodowawczych, które za swoje usługi pobierają wysokie wynagrodzenie, często stanowiące nawet 30 proc. przyznanego odszkodowania. Tylko dwie duże kancelarie z Warszawy skierowały do FKZM łącznie ponad 413 wniosków. „Zachęcam pacjentów, aby nie obawiali się samodzielnego składania wniosków do Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych, a jeśli natrafią na jakąś trudność, aby dzwonili do Biura Rzecznika Praw Pacjenta i tam uzyskają wsparcie” – apeluje Bartłomiej Chmielowiec.
Kiedy i komu przysługuje świadczenie
Fundusz Kompensacyjny Zdarzeń Medycznych obejmuje zdarzenia medyczne, do których doszło w szpitalu (chodzi o wszystkie szpitale, w tym psychiatryczne czy uzdrowiskowe) w związku z udzielaniem świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych (czyli m.in. w ramach świadczeń gwarantowanych finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia).
Wniosek o przyznanie świadczenia kompensacyjnego można złożyć, jeśli zdarzenie medyczne miało miejsce po wejściu w życie ustawy powołującej Fundusz, czyli nie wcześniej niż 6 września 2023 roku. Fundusz obejmuje także zdarzenie, które miało miejsce wcześniej, ale wnioskodawca dowiedział się o nim już po wejściu ustawy w życie.
Zgodnie z ustawą zdarzenie medyczne to zaistniałe w trakcie udzielania lub w efekcie udzielenia bądź zaniechania udzielenia świadczenia zdrowotnego: zakażenie pacjenta biologicznym czynnikiem chorobotwórczym, uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia pacjenta albo śmierć pacjenta, których z wysokim prawdopodobieństwem można było uniknąć w przypadku udzielenia świadczenia zdrowotnego zgodnie z aktualną wiedzą medyczną albo zastosowania innej dostępnej metody diagnostycznej lub leczniczej, chyba że doszło do dających się przewidzieć normalnych następstw zastosowania metody, na którą pacjent wyraził świadomą zgodę (czyli do powikłania).
Wysokość świadczenia kompensacyjnego
Aktualna wysokość świadczenia kompensacyjnego dla pacjenta, który doznał uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia albo uległ zakażeniu, wynosi od 2 309 zł do 230 821 zł. Natomiast wysokość świadczenia w razie śmierci pacjenta wynosi od 23 083 zł do 115 411 zł dla każdego wnioskodawcy. Wysokość świadczenia jest wyliczana w oparciu o szczegółowe wytyczne określane w rozporządzeniu Ministra Zdrowia.
Wniosek o przyznanie świadczenia można złożyć w ciągu roku od uzyskania informacji o uszkodzeniu ciała, rozstroju zdrowia lub zakażeniu albo śmierci pacjenta (jednak nie później niż w ciągu 3 lat od dnia, w którym nastąpiło to zdarzenie). Decyzja o przyznaniu świadczenia lub jego odmowie jest wydawana w ciągu 3 miesięcy od otrzymania kompletnego i prawidłowo opłaconego wniosku. W razie konieczności wystąpienia przez Rzecznika do wnioskodawcy lub placówek medycznych, bieg tego terminu decyzji ulega wstrzymaniu do czasu przedłożenia niezbędnych informacji i dokumentów. Kwota świadczenia wypłaconego z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych jest zwolniona z podatku dochodowego.
Jakie sprawy wpływają do FKZM
„Od momentu rozpoczęcia działalności Funduszu Kompensacyjnego wpłynęło ponad 5,5 tys. wniosków. Do sądów powszechnych w sprawie błędów medycznych co roku kierowanych jest ok. 800 pozwów. To znaczy, że do Rzecznika Praw Pacjenta wpływa już więcej spraw o zdarzenia medyczne, błędy medyczne niż do sądów powszechnych” – poinformował radca prawny Robert Bryzek, p.o. dyrektora Departamentu Świadczeń Kompensacyjnych w Biurze Rzecznika Praw Pacjenta, podczas posiedzenia sejmowej Komisji Zdrowia.
Zapadło ponad 1300 decyzji przyznających świadczenie. Tylko 44 wnioskodawców nie przyjęło zaproponowanej kwoty. Decyzje wydawane są w oparciu o opinię zespołu opiniującego, rekrutującego się z ponad 230 specjalistów ze wszystkich dziedzin medycyny. Jest ona oparta na pozyskanej dokumentacji medycznej, informacjach, które przedstawia pacjent lub jego pełnomocnik. Następnie prawnicy w Biurze Rzecznika Praw Pacjenta wydają decyzję administracyjną.
Postępowanie trwa średnio ponad 8 miesięcy, wcześniej było to 2-4 miesiące. Czas się wydłuża, bo do Funduszu trafiają coraz bardziej skomplikowane sprawy, choć założeniem było, że odciąży on sądy w sprawach prostych. Teraz, jak mówił dyr. Bryzek, dużo spraw dotyczących niewłaściwego leczenia udaru czy zawału, są też postępowania w związku ze śmiercią noworodków podczas porodów. Około 25 proc. wnioskodawców otrzymuje świadczenia kompensacyjne. Jest to wartość odpowiadająca innym państwom, na których się wzorowaliśmy tworząc Fundusz Kompensacyjny. Jeżeli decyzja jest negatywna, wnioskodawca ma prawo odwołać się do Komisji Odwoławczej, składającej się z 9 członków – prawników i lekarzy. Jeżeli również komisja wyda orzeczenie niekorzystne, można wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
