Firma XCath potwierdziła skuteczność robota Iris podczas zdalnej procedury trombektomii. Telechirurgia ma skrócić czas oczekiwania na zabieg, niezależnie od odległości dzielącej pacjenta i zespół medyczny.
Udar niedokrwienny przyczynił się do 3,3 mln zgonów w 2019 r. Eduardo Fonseca, prezes XCath podkreśla, że niedobór kadry neurointerwencyjnej stanowi realne wąskie gardło skutecznego leczenia udarów. W przypadku udaru mózgu każda minuta zwłoki zwiększa ryzyko trwałego uszkodzenia mózgu. Według World Stroke Organization w 2019 r. na świecie odnotowano ponad 7,6 mln nowych udarów niedokrwiennych i około 3,3 mln związanych z nimi zgonów. Teletrombektomia ma przełamać barierę odległości specjalisty do pacjenta i skrócić czas od rozpoznania do zabiegu, zwiększając szansę poprawę wyników leczenia.
W marcu 2026 roku dr Vitor Mendes Pereira przeprowadził pierwszą zdalną trombektomię za pomocą robota Iris firmy XCath na odległość ponad 200 km z kliniki w Santiago u pacjenta przebywającego w Panama City. Był to pierwszy taki zabieg u pacjenta z udarem przeprowadzony zdalnie, na ten moment jedynie w ramach badania klinicznego. System Iris pozostaje w fazie rozwoju i nie został jeszcze dopuszczony do komercyjnej dystrybucji.
Pacjent zakwalifikowany do zdalnej trombektomii uzyskał przed zabiegiem 21 punktów w skali udarowej National Institutes of Health Stroke Scale (NIHSS). Następnego dnia wynik zmniejszył się do 2 punktów. Według informacji przekazanych przez XCath około 40 minut po zakończeniu procedury pacjent poruszał prawą ręką, rozumiał pytania i odpowiadał na nie.
Technologia firmy XCath ma ograniczyć czas oczekiwania na zabieg, dublowanie badań diagnostycznych i procedur administracyjnych. System pozwala na manipulowanie narzędziami wewnątrznaczyniowymi przy łóżku pacjenta podczas procedur tradycyjnych i zdalnych. Producent deklaruje kompatybilność z wyrobami różnych producentów, a jednocześnie tworzy własne rozwiązania. Pierwszy etap wdrożenia może obejmować ośrodki funkcjonujące w tym samym systemie szpitalnym, niekoniecznie odległe państwa czy regiony.
Zaletą korzystania z systemu Iris jest również lepsze wykorzystanie istniejącej i dyżurującej w ośrodkach leczenia udarów kadry medycznej. Zdalna procedura może skrócić ścieżkę pacjenta do zabiegu, jednak zdaniem Eduarda Fonseki to niedobór kadry neurointerwencyjnej stanowi realne wąskie gardło skutecznego leczenia udarów. Nawet przy pełnej infrastrukturze dostępna kadra może obsłużyć jedynie 16 proc. kwalifikujących się pacjentów.
Iris wspiera organizację jednostek szpitalnych w modelu hub-and-spoke. W takiej strukturze chirurg operuje pacjentów zdalnie z centralnego ośrodka, a ośrodki peryferyjne utrzymują infrastrukturę i zespoły przy pacjencie. Tak więc niezbędną diagnostykę, kwalifikację pacjenta oraz natychmiastowe leczenie ewentualnych powikłań zapewnia lokalnie ośrodek peryferyjny.
„Nie traktujemy Iris jako robota do leczenia udarów. To robot neurointerwencyjny, z którego lekarze mogą świadomie korzystać podczas wielu procedur” – tłumaczy Eduardo Fonseca. Efektywność kosztowa wymaga wykonywania wielu procedur. System używany wyłącznie sporadycznie może nie pokryć kosztów zakupu, serwisu, materiałów, szkoleń i stałej gotowości. Ekspert podkreśla, że jeżeli rozwiązanie nie będzie rentowne i nie stanie się dobrym biznesem, trudno będzie je upowszechnić. Prosta obsługa i łatwa integracja z istniejącą infrastrukturą szpitali, szeroka zgodność narzędzi i finansowanie możliwe do utrzymania – to jego zalety, które powinny pomóc w rozpowszechnieniu tej technologii.
Nad systemami do zdalnej trombektomii pracują także inne firmy. Najbliższym konkurentem XCath jest Sentante Stroke System, który uzyskał od amerykańskiej Agencji Żywności i Leków status przełomowego urządzenia. System służy do zdalnego prowadzenia narzędzi wykorzystywanych do usuwania skrzeplin z naczyń śródczaszkowych, ale nie został jeszcze dopuszczony do rutynowego stosowania w leczeniu udaru. Firma Denova Medtech rozwija system Rational do robotycznie wspomaganej trombektomii, obecnie bez możliwości wykonywania zabiegów pomiędzy odległymi ośrodkami. Pokrewnym rozwiązaniem jest LIBERTY firmy Microbot Medical, dopuszczony w Stanach Zjednoczonych do obwodowych procedur wewnątrznaczyniowych, ale nie do leczenia udaru.
Systemy zdalnej trombektomii mogą zmienić organizację leczenia udarów. Dostęp do zabiegu będzie wówczas zależał od przygotowania szpitala peryferyjnego do współpracy z ośrodkiem referencyjnym, w tym od odpowiedniego przygotowania personelu medycznego.







































































