W Polsce wciąż brakuje systemowego kształcenia w zakresie leczenia ran trudno gojących się. Polskie Towarzystwo Leczenia Ran postuluje utworzenie wyspecjalizowanych ośrodków leczenia cukrzycowej choroby stóp w każdym województwie.
„Jeżeli chcemy realnie ograniczyć liczbę amputacji i powikłań w przebiegu cukrzycowej choroby stóp, musimy działać systemowo. Potrzebne są wyspecjalizowane ośrodki, jasno określone ścieżki postępowania i personel posiadający potwierdzone umiejętności” – mówi dr hab. med. Beata Mrozikiewicz -Rakowska, członek zespołu ds. opracowania procedur w zakresie zespołu stopy cukrzycowej przy Ministrze Zdrowia. Towarzystwo rozpoczyna też pierwszy nabór do programu certyfikacji umiejętności lekarzy i pielęgniarek w zakresie ran trudno gojących się. Inicjatywa ta ma przygotować wyspecjalizowane kadry dla publicznych placówek medycznych w całym kraju.
Cukrzyca dotyczy w Polsce blisko 4 milionów osób, a według szacunków około 200-250 tysięcy pacjentów zmaga się obecnie z raną stopy cukrzycowej. Co czwarty chory na cukrzycę w ciągu życia doświadczy owrzodzenia stopy. Śmiertelność w tej grupie pacjentów sięga około 30 proc. w okresie pięcioletnim, a wśród osób po amputacji aż 60 proc. umiera w ciągu 5 lat. Mimo takiej skali problemu leczenie ran w Polsce wciąż nie funkcjonuje jako odrębnie ustrukturyzowana dziedzina medycyny. Brakuje jednolitych standardów kształcenia, a wiedza pozostaje rozproszona pomiędzy różne specjalizacje.
Program Certyfikacji Polskiego Towarzystwa Leczenia Ran obejmuje cztery obszary leczenia ran trudno gojących się: cukrzycową chorobę stóp, rany goleni, odleżyny oraz rany atypowe, w tym nowotworowe. Każdy z obszarów realizowany jest odrębnie i wymaga osobnej rejestracji do programu. Pierwszym wdrażanym modułem jest certyfikacja umiejętności lekarskich i pielęgniarskich w zakresie leczenia stopy cukrzycowej.
Proces certyfikacji został szczegółowo określony w regulaminie PTLR i ma charakter wieloetapowy. Obejmuje cztery obowiązkowe kursy online w formie wideo wykładów, zakończone testami cząstkowymi, następnie egzamin teoretyczny (30 pytań jednokrotnego wyboru, próg zaliczenia 70 proc.), jednodniowy, sześciogodzinny staż praktyczny w Ośrodku Referencyjnym oraz egzamin praktyczny przed komisją powołaną przez PTLR.
Uczestnikami programu mogą zostać lekarze i pielęgniarki z aktywnym prawem wykonywania zawodu, posiadający udokumentowane doświadczenie w leczeniu ran oraz czynnie uczestniczący w wydarzeniach edukacyjnych PTLR. Certyfikacja prowadzona jest w formule cyklicznej i ma na celu potwierdzenie rzeczywistych umiejętności klinicznych.
„Certyfikacja PTLR została zaprojektowana jako zaawansowany proces weryfikacji wiedzy i umiejętności praktycznych, a nie jednorazowe szkolenie. Obejmuje zarówno uporządkowaną część teoretyczną, jak i obowiązkowy staż w ośrodku referencyjnym oraz egzamin praktyczny. Naszym celem jest przygotowanie lekarzy i pielęgniarek do pracy z pacjentem z raną przewlekłą w sposób zgodny z aktualną wiedzą medyczną i z zachowaniem najwyższych standardów bezpieczeństwa. Projekt certyfikacji umiejętności został przygotowany zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Zdrowia” – zaznacza dr n. med. Przemysław Lipiński, prezes Polskiego Towarzystwa Leczenia Ran.
Doświadczenia z pilotażowego programu leczenia cukrzycowej choroby stóp, którym objęto 430 pacjentów zagrożonych amputacją, pokazują, że przy właściwie zorganizowanej, interdyscyplinarnej terapii amputacji można uniknąć w zdecydowanej większości przypadków. Efekt pilotażu to sukces – aż 97 proc. pacjentów biorących w nim udział uniknęło grożącej im amputacji. Wyniki te wskazują jednoznacznie, że jakość organizacji opieki oraz przygotowanie personelu medycznego mają bezpośredni wpływ na ograniczenie powikłań i poprawę rokowania chorych.
„W Polsce wciąż zbyt często koncentrujemy się na leczeniu powikłań, a nie na budowaniu systemu, który im zapobiega. Certyfikacja umiejętności to narzędzie porządkujące standardy postępowania i wzmacniające odpowiedzialność kliniczną. Dzięki temu możliwe jest nie tylko poprawienie wyników terapii, ale także bardziej racjonalne wykorzystanie zasobów systemu ochrony zdrowia” – tłumaczy dr n. med. Adam Węgrzynowski, Członek Zarządu Polskiego Towarzystwa Leczenia Ran. Towarzystwo współpracuje z Ministerstwem Zdrowia w zakresie rozwiązań, które mogą przyczynić się do formalnego uznania umiejętności w leczeniu ran oraz budowy spójnego modelu organizacyjnego w skali kraju.
