Konieczna jest zmiana wyceny świadczeń w poradniach leczenia bólu oraz rozszerzenie wskazań do leczenia bólu metodami interwencyjnymi. Brakuje także kryteriów jakościowych w zabiegowych metodach leczenia bólu.
Ból towarzyszy każdego dnia około 8 mln Polaków. 30 proc. walczy z bólem przewlekłym na własną rękę, głównie przy pomocy NLPZ. Zbyt mała dostępność poradni leczenia bólu pozostawia pacjentów samym sobie. W ostatnich dwóch latach zachodzą jednak zmiany wychodzące na przeciw potrzebom osób doświadczających chronicznego bólu.
Posiedzenie parlamentarnego zespołu ds. medycyny bólu poświęcone było bólowi przewlekłemu. Kierująca pracami tego zespołu posłanka Elżbieta Polak (KO) powiedziała, że do niedawna obszar ten był zaniedbany i dopiero prace zespołu we współpracy z ekspertami przyniosły efekty w postaci rekomendacji zmian systemowych, które przedstawiono Ministerstwu Zdrowia. “Większość rekomendacji została pozytywnie rozpatrzona” – zaznaczyła.
Dyrektor Maciej Karaszewski (Departament ds. Lecznictwa w Ministerstwie Zdrowia) zauważył w czasie dyskusji, że koszyk świadczeń małoinwazyjnych technik interwencyjnych leczenia bólu zatrzymał się w czasie, choć medycyna w tym obszarze cały czas się rozwija. Dlatego tak ważne jest weryfikacja koszyka, tak aby pacjenci mieli większe możliwości walki z bólem, przede wszystkim w ramach poradni leczenia bólu. Zwiększony ma być dostęp m.in. do takich terapii jak neuroliza, termolezja, kriolezja. W zabiegowych technikach walki z bólem nastąpiła ważna zmiana, jaką jest możliwość kontroli śródzabiegowej nie tylko – jak dotąd – dzięki RTG, lecz także za pomocą USG lub tomografii komputerowej. Jak powiedział dyr. Karaszewski, przygotowano nowe wyceny świadczeń, tak aby dla podmiotów medycznych korzystniejsze było przesunięcie ich ze szpitala do poradni – “Trwają prace wewnętrzne w Ministerstwie Zdrowia nad wypracowaniem ostatecznego brzmienia rozporządzenia, które chcielibyśmy opublikować w przyszłym roku”.
Doktor Magdalena Kocot-Kępska, prezes Polskiego Towarzystwa Badania Bólu podkreśliła, że krokiem milowym w zapobieganiu nowych przypadków bólu przewlekłego było wprowadzenie szczepień przeciwko półpaścowi. O sukcesie akcji profilaktycznej świadczy to, że szczepionek dla chętnych tymczasowo zabrakło. “Liczymy, że w ciągu 5-10 lat znacząco zmniejszy się liczba pacjentów z neuralgią popółpaścową” – oceniła.
Odnosząc się do zabiegów ograniczających dolegliwości bólowe, dr Kocot-Kępska zwróciła uwagę na utrzymanie odpowiedniej jakości tych procedur. Konieczne jest opracowanie standardów, które zmniejszą ryzyko nieskutecznych interwencji, których niestety nie brakuje. ”Czekamy na zwiększenie dostępności do świadczeń w poradni leczenia bólu poprzez stworzenie nowych miejsc świadczeń. Jeżeli będziemy mieć nowe poradnie leczenia bólu, to większość procedur dotychczas wykonywanych w warunkach szpitalnych, będzie mogła być wykonywana w warunkach ambulatoryjnych” – mówiła prezes PTBB. Uzasadniała także potrzebę retaryfikacji świadczeń. W dotychczasowych warunkach nawet, jeżeli w strukturze danej placówki medycznej była poradnia leczenia bólu, często bardziej opłacalne było hospitalizowanie pacjentów. Poradnie leczenia bólu należy wyłączyć – tak jak poradnie opieki paliatywnej -ze wskaźnika 0,75, który obniża wycenę świadczeń. Doktor Kocot-Kępska poruszyła również temat wszczepialnych pomp do podawania leków dokanałowo, obecnych na rynku od wielu lat, które nadal nie są refundowane. Do Ministerstwa Zdrowia została już złożona karta tego świadczenia zdrowotnego.
Doktor Marzena Domańska-Sadynica, prezes Fundacji Eksperci dla Zdrowia, powiedziała że ból degraduje życie wielu Polaków. 8,4 mln dorosłych w naszym kraju cierpi z powodu bólu przewlekłego, a około 20 proc. deklaruje, że jest on na tyle silny, że nie byliby w stanie wytrzymać już mocniejszego. Wiąże się to m.in. z odejście pracy. Największych problemów doświadczają osoby już w jakiś sposób wykluczone z nowoczesnej, profesjonalnej opieki np. z powodu konieczności dalekiego dojazdu. Około 30 proc. pacjentów żyjących na co dzień z bólem leczy się samodzeilnie, co często wiąże się z nadużywaniem leków z grupy NLPZ.
Prof. Wojciech Leppert (prezes Polskiego Towarzystwa Opieki Paliatywnej) zwrócił uwagę na chorych z nowotworami, u których ból leczy się przede wszystkim farmakologicznie, co nie zawsze jest skuteczne. Dlatego – jego zdaniam – wysokospecjalistyczne metody leczenia bólu przewlekłego powinny być dla nich łatwiej dostępne i to niezależnie od stopnia drabiny analgetycznej WHO. Częstym błędem klinicznym jest bowiem to, że metody zabiegowe są uznawane za czwarty stopień drabiny, podczas gdy tak naprawdę powinny być włączane czasem już w momencie wystąpienia dolegliwości, zapobiegając ich eskalacji. Profesor Leppert zaapelował o utworzenie referencyjnych ośrodków leczenia bólu oraz oddziałów leczenia bólu dla pacjentów poddawanych zabiegom wymagającym warunków szpitalnych oraz dla osób w kryzysie bólowym.
Doktor Bartosz Czapski (neurochirurg z PIM MSWiA) wyjaśniał, że choć metody interwencyjne nie zawsze całkowicie likwidują ból, to jednak zmieniają jego charakter, pozwalają chorym na powrót do życia zawodowego i społecznego – “Pacjenci odstawiają leki – zwykle z dużą refundacją – oraz często wracają do pracy”. Podkreślił, że oznacza to mniejsze wydatki na refundację leków, spadek liczby świadczeń związanych z L4 i rentami, mniej wizyt kontrolnych. Wśród postulatów zaprezentowanych przez dr Czapskiego znalazły się: stabilna refundacja i jasne kody neuromodulacji, oparcie systemu na danych gromadzonych w formie rejestrów, a także powołanie ośrodków referencyjnych leczenia bólu.
Doktor Elżbieta Skorupska (wiceprezes Krajowej Izby Fizjoterapeutów) mówiła o roli fizjoterapii w leczeniu przewlekłych dolegliwości bólowych pleców. Na podstawie dokonanych analiz ekonomicznych udowodniono, że system odniesie spore korzyści finansowe, jeśli pacjenci będą mieli dostęp do fizjoterapii już na poziomie POZ. Przy obecnym stanie wiedzy medycznej nie należy pomijać innych metod leczenia bólu niż farmakologiczne czy zabiegowe – podkreśliła.
