Sejmowa Komisja Zdrowia przyjęła sprawozdanie Narodowej Strategii Onkologicznej za 2023 r. W ramach NSO wydano 420,6 mln zł. Najwięcej środków przeznaczono na wymianę i zakup sprzętu do diagnostyki i leczenia chorób nowotworowych. Niski odsetek nastolatków zaszczepionych przeciwko HPV uznano za efekt nadmiernej biurokratyzacji i błędów organizacyjnych. Wiceminister Marek Kos, zapowiedział szczepienia w szkołach i rozszerzenia ich na kolejne roczniki.
Lekarstwem na niezadowalającą sytuację w profilaktyce i leczeniu chorób nowotworowych miała być Narodowa Strategia Onkologiczna na lata 2020-2030. Jej głównym celem jest wzrost odsetka osób przeżywających pięć lat od zakończenia leczenia onkologicznego oraz wcześniejsze wykrywanie chorób nowotworowych. Wśród zadań są także dotyczące profilaktyki np. szczepienia przeciwko HPV nastolatków. Choć środki wzrastają, nadal pozostają te same nierozwiązane problemy, jak np. kiepska zgłaszalność na badania profilaktyczne czy długi czas oczekiwania na opis badania radiologicznego.
Sejmowa Komisja Zdrowia przyjęła dokument „Narodowa Strategia Onkologiczna – Sprawozdanie za rok 2023 oraz rozpatrzyła informacje na temat dostępności i poziomu wykorzystania szczepionek przeciw HPV. Dyskutowano sukcesach i porażkach NSO. Natomiast w nawiązaniu do programu szczepień poruszono temat braku efektów w działaniach profilaktycznych. Dane na temat funkcjonowania Narodowej Strategii Onkologicznej w 2023 roku przedstawił wiceminister zdrowia Marek Kos. Budżet NSO wynosił 450 mln zł, a wydatki wyniosły 420,6 mln zł. W ubiegłym roku w jej ramach realizowano 63 zadania, w kolejnych ich liczba będzie wzrastać. Budżet NSO jest przeznaczany na inwestycje w kadrę medyczną, edukację pacjenta, naukę i innowację, system opieki onkologicznej.
W ubiegłym roku blisko 345 mln zł pochłonęła wymiana i zakup sprzętu do diagnostyki i leczenia nowotworów. Zakupiono m.in. 40 mammografów i 3 aparaty do brachyterapii. W powiązanych z tym obszarem inwestycjach w pacjenta zrealizowano program badań w kierunku raka płuca, który umożliwił wykonanie około 17 tys. badań płuc niskodawkową tomografią. Na ten cel przeznaczono 6,4 mln zł. Przeprowadzono ponadto pilotaż badań HPV-DNA, którego celem jest wybór najbardziej dokładnego testu przesiewowego do włączenia w program profilaktyki raka szyjki macicy. Kolejnym punktem w tym obszarze inwestycji było nałożenie obowiązku używania przez podmioty lecznicze mammografów cyfrowych podczas badań profilaktycznych raka piersi.
W ramach inwestycji w kadry nacisk postawiono na zmiany standardów kształcenia na kierunkach medycznych, tak aby przyszli ich absolwenci byli wyposażeni w wiedzę i umiejętności z zakresu profilaktyki onkologicznej i leczenia chorób nowotworowych. Ponadto podjęto działania prowadzące do zwiększenia zainteresowania pracą w obszarze onkologii czy radiologii. W obszarze inwestycji w naukę i innowacje najważniejszym działaniem w 2023 roku było rozszerzenie wykazu leków refundowanych w terapiach onkologicznych. Refundacją objęto 145 innowacyjnych terapii, w tym 75 cząsteczkowskazań onkologicznych. 550,7 mln zł przekazano podmiotom, wybranym do utworzenia 19 regionalnych centrów medycyny cyfrowej – to jednostki posiadające w swej strukturze Centrum Wsparcia Badań Klinicznych.
Z budżetu NSO opłacono także szczepienia przeciwko HPV nastolatków, na co wydano 142,5 mln zł. Zaszczepionych zostało ponad 155 tys. dzieci. Zorganizowano ponadto kampanie informacyjne podkreślające korzyści jakie płyną z zaszczepienia się. Kontynuowano kampanię społeczną „Planuję długie życie”. Środki z budżetu NSO zostały także przeznaczone na zadania nie związane bezpośrednio z onkologią, takie jak programy pilotażowe „Profilaktyka 40+” czy „Dobry posiłek w szpitalu”. Podjęto także dalsze prace na rzecz rozwoju Krajowego Rejestru Nowotworów.
Wiceminister Marek Kos zapytany o opinie pacjentów na temat funkcjonowania onkologii w czasie realizacji założeń NSO, zaznaczył, że takie badania nie są prowadzone – „Przedstawiany materiał sprawozdawczy z roku 2023 i plany na następujące lata wykazują, że strategia jest skuteczna i potrzebna. Narodowa Strategia Onkologiczna była dobrą inicjatywą, bo jest wieloletnim działaniem z bardzo ambitnymi i bardzo dobrymi, postawionymi celami”. Wiceminister dodał przy tym, że oceniając ostatnie dwa lata po kątem realizacji NSO należy pamiętać, że jest to okres w którym uwidaczniają się nadal pewne zaległości związane z czasem pandemii COVID-19.
W 2024 roku budżet NSO wzrośnie do 500 mln zł. Planowanie są zakupy za około 400 mln zł: sprzętu do diagnostyki i leczenia białaczek u dzieci i dorosłych, sprzętu do diagnostyki patomorfologicznej, akceleratorów, mammografów cyfrowych. „Priorytety i rozwiązania rozpoczęte w 2023 roku chcemy kontynuować, tak aby stale poprawiać poziom opieki onkologicznej. Dalej planowane jest także rozszerzanie wykazu leków refundowanych w obszarze onkologii, uruchomienie narodowego portalu onkologicznego oraz kontynuacja prac mających na celu poprawę sytuacji kadrowej i jakości w opiece onkologicznej. Będziemy kontynuowali działania edukacyjne oraz działania mające na celu wspieranie nauki i badań klinicznych poprzez ABM. Będziemy też kontynuować pracę na rzecz kadr i jakości kształcenia we wszystkich dziedzinach onkologicznych” – mówił Marek Kos.
Dorota Korycińska, prezes Ogólnopolskiej Federacji Onkologicznej zwróciła uwagę na nadal nierozwiązaną kwestię malejącej liczby zgłoszeń na badania przesiewowe. Podkreśliła, że pacjenci wciąż czują się zagubieni w systemie. Rosnącym problem jest też długi czas oczekiwań na opisy badań obrazowych – „Jeżeli chodzi o wykrywalność, to była nędza i jest nędza, chciałabym wiedzieć czy są jakieś pomysły na to?”. Zwracała również uwagę na pominięte w sprawozdaniu informacje na temat realizacji niektórych punktów. Zadania w nich zawarte zostały pominięte, a dotyczyły m.in. walki z chorobami odtytoniowymi.
Prof. Piotr Rutkowski, który jest odpowiedzialny za monitorowanie NSO, podkreślał, że część punktów była na bieżąco modyfikowana. Natomiast szczegółowa analiza strategii będzie gotowa w 2026 roku. Jak dodał, Narodowy Instytut Onkologii na bieżąco zapoznaje się z wynikami przeżyć chorych onkologicznie. W niektórych jednostkach chorobowych w ciągu ostatnich lat odsetek pięcioletnich przeżyć, o których jest mowa w celach NSO, wzrósł o 20 proc. Jego zdaniem, można również ogłosić sukces pilotażu programu wykrywania raka płuc za pomocą niskodawkowej tomografii komputerowej. Poprawie uległa ponadto działalność diagnostyki patomorfologicznej. „Dzięki akredytacji laboratoriów diagnostycznych poprawiła się wycena i po raz pierwszy wprowadzono niezależną wycenę diagnostyki patomorfologicznej, co bardzo pomaga w realizacji świadczeń, bo dotąd patomorfologia była czymś, na czym wszyscy oszczędzali” – podkreślał prof. Rutkowski. W przypadku niektórych zadań jest jeszcze jego zdaniem za wcześnie, aby móc ocenić ich rezultat. Profesor wyraził nadzieję, że w sprawozdaniu za kolejny rok znajdą się – jako w dużym stopniu wykonane – takie punkty jak m.in.: narodowy portal onkologiczny, cancer unity, rejestracja na badania profilaktyczne przez IKP.
Druga część posiedzenia komisji poświęcona była szczepieniom przeciwko HPV. W założeniach NSO jednym z celów jest zaszczepienie do 2028 roku 60 proc. uprawnionych do tego osób. Na razie jest ich zaledwie 20 proc. Planowane jest dalsze prowadzenie i rozszerzenie programu szczepień. Aktualnie program ten nie jest realizowany w takim stopniu, jak zamierzano, co spowodowane – zdaniem wiceministra Marka Kosa – jest błędami organizacyjnymi i utrudnienia biurokratycznymi. Wiceminister podkreślał, że przygotowywane są przepisy, które pozwolą wykonywać szczepienia poza POZ, głównie w szkołach. Grupa dzieci objętych szczepieniami ma zostać rozszerzona na 9- i 10- latków. Od 1 września zostanie zniesiona konieczność umawiania na to szczepienie za pośrednictwem Centralnej e-Rejestracji. Marek Kos zapowiedział również łatwiejsze rozliczanie szczepień dla świadczeniodawców.
