Domagamy się, żeby neurologia stała się dziedziną priorytetową i była częścią strategii państwa. Musimy uwzględnić przyrost potrzeb wynikający ze starzenia się społeczeństwa – mówi prof. Konrad Rejdak, prezes Polskiego Towarzystwa Neurologicznego.
Polskiego Towarzystwo Neurologiczne obchodzi jubileusz 90-lecia działalności,. Jest jednym z najstarszych tego typu towarzystw w Europie i na świecie, zrzesza obecnie prawie 2,6 tys. członków, tj. znacznie ponad połowę wszystkich neurologów z prawem wykonywania zawodu w Polsce. “W ciągu tych 90 lat mamy wiele rzeczy, którymi możemy się pochwalić. Przede wszystkim wielkie postaci neurologii, na czele z profesorem Józefem Babińskim – jednym z twórców dziedziny neurologii pod koniec XIX wieku. Był to syn emigrantów z Polski żyjący we Francji, którego działalność dała możliwość stworzenia całej szkoły neurologicznej w naszym kraju” – mówi prof. Konrad Rejdak. Członkowie PTN aktywnie uczestniczą w pracach Europejskiej Akademii Neurologii i są widoczni na arenie międzynarodowej – „Mamy bardzo dobrze zorganizowane środowisko neurologów, które w najtrudniejszych momentach służy pacjentom np. podczas pandemii, gdy trwali na posterunku tzn. w SOR-ach, oddziałach, poradniach, udzielając pomocy najciężej chorym”.
Zapytany o sukcesy polskiej neurologii przez ostatnie lata, prezes PTN wymienia – „Szczycimy się tym, że polscy pacjenci mają dostęp do większości nowoczesnych terapii, które są odzwierciedleniem przełomu w naszej dziedzinie medycyny”. Jako przykład podaje m.in. trombektomię przy udarach mózgu, terapie genowe w rdzeniowym zaniku mięśni, terapie immonomodulacyjne w stwardnieniu rozsianym, leczenie padaczki z zastosowaniem farmakoterapii, jak i metod chirurgicznych – „Możemy też pomagać osobom z zaawansowanym stadium choroby Parkinsona dzięki technikom neurochirurgicznym, jak głęboka stymulacja mózgu czy za pomocą pompy infuzyjnej zawierającej lewodopę. Ostatnio pojawił się program leczenia migreny przewlekłej”.
Głównym celem terapii w neurologii jest kontrolowanie choroby poprzez zmodyfikowanie jej przebiegu, aby ułatwić pacjentom funkcjonowanie mimo pewnego stopnia niepełnosprawności. „Nadal tylko nieliczne schorzenia możemy wyleczyć przyczynowo w neurologii, ale to się zmienia na naszych oczach” – podkreśla prof. Rejdak. Z szacunków wynika, iż jedna trzecia Polaków w ciągu swojego życia dozna różnych objawów i zaburzeń neurologicznych. Pół miliona osób w Polsce żyje z chorobą Alzheimera, 90 tys. z chorobą Parkinsona, 55 tys. ze stwardnieniem rozsianym – „Co roku ok. 70 tys. osób doznaje ostrego udaru niedokrwiennego. Do tego dochodzą migreny, bóle kręgosłupa, które dotyczą 20-30 proc. populacji”.
„Dlatego domagamy się, żeby neurologia stała się dziedziną priorytetową i była częścią strategii państwa, bo przecież musimy uwzględnić przyrost potrzeb wynikający ze starzenia się społeczeństwa, ale też i przedłużenia życia chorym ze schorzeniami neurologicznymi” – mówi prezes PTN. W neurologii występują istotne problemy kadrowe – „Wielu kolegów ucieka do innych sfer medycznych. W sektorze publicznym pracuje zaledwie ok. 2,5 tys. neurologów”. Problemem jest także zbyt niska wycena procedur. „Zazdrościmy kolegom z innych dziedzin, że mają bardzo dobrze wycenione procedury medyczne, podczas gdy większość oddziałów neurologicznych przynosi straty mimo, że opiekujemy się najciężej chorymi. Przez to zdarza się, że oddziały są zamykane, a w związku z tym może ciążyć widmo odsyłania pacjentów od szpitala do szpitala” – zaznaczył prezes Polskiego Towarzystwa Neurologicznego.
Potrzeby i wyzwania polskiej neurologii
W neurologii coraz bardziej widoczny jest problem niedoboru kadr medycznych. Liczba neurologów w Polsce wynosi około 4 tysięcy (w ramach umowy z NFZ pracuje 3,6 tysiąca) ale aż 1/3 z nich jest już w wieku emerytalnym. Kadra medyczna w neurologii w Polsce kurczy się, szczególnie w zakresie zatrudnienia w tzw. publicznej opiece medycznej. Dotyczy to nie tylko lekarzy, ale także pielęgniarek. Średnia wieku zarówno neurologa jak i pielęgniarki neurologicznej to zdecydowanie ponad 50 lat. Większość usług w zakresie tzw. ostrej neurologii realizowana jest w oddziałach neurologicznych. Obserwowany jest coraz większy odpływ kadr z oddziałów neurologicznych do opieki ambulatoryjnej i sektora prywatnego. Absolwenci studiów medycznych rzadko wybierają neurologię jako specjalizację, gdyż jest trudna, a praca bardzo wymagająca.
“Mówiąc o priorytetach zdrowotnych w Polsce, bierze się zwykle pod uwagę onkologię i kardiologię, natomiast choroby mózgu od lat są odsuwane na dalszy plan. Należy więc z całą mocą zwrócić uwagę na fakt, że koszty leczenia i opieki nad pacjentami z chorobami układu nerwowego będą coraz wyższe. Nasze społeczeństwo starzeje się, dlatego musimy przygotować się na stawienie czoła fali chorób neurologicznych, wzrostu liczby osób z udarem mózgu, chorobą Alzheimera czy chorobą Parkinsona. Ze względu na przewlekły charakter, przebieg i następstwa, będą stanowiły one coraz większe obciążenie zarówno dla systemu ochrony zdrowia, jak i całej gospodarki” – zwraca uwagę prof. Alina Kułakowska, prezes-elekt Polskiego Towarzystwa Neurologicznego
PTN od lat apeluje, aby choroby neurologiczne stały się strategicznym obszarem ochrony zdrowia a neurologia specjalizacją priorytetową. Biorąc pod uwagę skalę przemian demograficznych oraz niedostateczne przygotowanie do realizacji zadań wspierających dla osób w podeszłym wieku, należy pilnie i systemowo zapewnić zwiększenie dostępności i efektywności świadczeń związanych z leczeniem chorób układu nerwowego. Neurolodzy sformułowali listę priorytetowych potrzeb i rekomendacji zmian systemowych, w formie dekalogu:
- Choroby neurologiczne – strategicznym obszarem w polskim systemie ochrony zdrowia.
- Wzrost nakładów finansowych na diagnostykę i leczenie chorób układu nerwowego.
- Inwestycja w kadry lekarskie, pielęgniarskie i zawody pomocnicze w neurologii.
- Neurologia priorytetową specjalizacją.
- Jasny system ścieżek pacjentów z chorobami neurologicznymi.
- Regionalne ośrodki referencyjne dla najważniejszych chorób neurologicznych.
- Wzrost nakładów na obsługę programów lekowych w neurologii.
- Uporządkowanie systemu organizacji i finansowania nowoczesnych metod diagnostyki i leczenia.
- Inwestycja w rehabilitację neurologiczną.
- Wzrost nakładów na badania naukowe w chorobach układu nerwowego.
