Profilaktyka chorób mózgu, szybsza diagnostyka, koordynacja leczenia, stworzenie Krajowej Sieci Neurologicznej, dostęp do nowoczesnych terapii oraz wsparcie psychologiczne pacjentów i ich rodzin – to najważniejsze wyzwania dla polskiej neurologii, na które wskazują eksperci i przedstawiciele organizacji pacjenckich. Zapowiadają dalszą dyskusję o rozwiązaniach systemowych w czasie II Szczytu Zdrowia Mózgu, który odbędzie się 29 października 2026 r. na Zamku Królewskim w Warszawie.
Zdaniem Polskiego Towarzystwa Neurologicznego zdrowie mózgu powinno stać się jednym ze strategicznych obszarów polityki zdrowotnej państwa. “Od kilku już lat działamy na rzecz podniesienia roli neurologii w obszarze zdrowia – poczynając od promocji profilaktyki, poprzez uznania potrzeby alokacji większych zasobów finansowych i ludzkich do wypracowanie efektywniejszych systemowych sposobów postępowania z chorym. Musimy też współpracować – my neurolodzy i psychiatrzy – bo razem diagnozujemy i leczymy choroby mózgu, które dotykają osób w każdym wieku, od zera do stu lat” – podkreśla prof. Alina Kułakowska, prezes Polskiego Towarzystwa Neurologicznego.
Jednym z najważniejszych wyzwań pozostaje profilaktyka. Jak wskazuje prof. Alina Kułakowska, świadomość społeczna dotycząca możliwości zapobiegania chorobom mózgu jest wciąż niewystarczająca – “Zadaniem pracowników ochrony zdrowia jest nie tylko diagnozowanie i leczenie, ale także uświadamianie i zachęcanie do profilaktyki, która wymaga od pacjenta trochę wysiłku i zaangażowania. Nie ma osobnej profilaktyki dla mózgu, serca czy profilaktyki przeciwnowotworowej. Jest pewien dekalog zachowań, który powinien obowiązywać każdego człowieka. Dlatego Polskie Towarzystwo Neurologiczne wspólnie z Polskim Towarzystwem Kardiologicznym i Polskim Towarzystwem Onkologicznym opracowało „10-tkę Zdrowia”, czyli uniwersalny zestaw zasad wspierających profilaktykę najważniejszych chorób cywilizacyjnych”.
Znaczenie profilaktyki będzie rosło wraz ze starzeniem się polskiego społeczeństwa. Już dziś liczbę osób z otępieniem szacuje się na około 600 tys., a w kolejnych dekadach może ona znacząco wzrosnąć. Jednocześnie na kondycję mózgu wpływa styl życia oraz środowisko, w którym funkcjonujemy. “Coraz więcej czynników negatywnie wpływa na funkcjonowanie mózgu. Chodzi o nadmierną stymulację mózgu, zatrucie światłem i dźwiękiem oraz różnego rodzaju używki – to wszystko powoduje, że mamy coraz więcej pacjentów neurologicznych, którym należy pomóc kompleksowo” – zaznacza prezes PTN.
Neurologia dysponuje dziś znacznie lepszą diagnostyką oraz terapiami, które jeszcze kilka czy kilkanaście lat temu nie były dostępne. “Wykrywamy więcej chorób i coraz więcej z nich możemy leczyć. Zgłaszają się do nas osoby, którym wcześniej niewiele mogliśmy zaoferować. Teraz, dzięki postępowi neurologii, możemy im pomóc. Dzięki innowacyjnym terapiom ludzie ci żyją i to często przez wiele lat, w dobrej jakości, zachowując często zdolność do pracy. Szczególne znaczenie mają programy lekowe w neurologii, dzięki którym pacjenci z ciężkimi, przewlekłymi chorobami uzyskali dostęp do nowoczesnych terapii, realnie zmieniających przebieg choroby i pozwalających im przez lata zachować samodzielność i aktywność społeczną. Problemem pozostaje jednak niedoszacowanie wartości kontraktów na realizację tych programów. Ośrodki obawiają się nadwykonań, ponieważ szpitale nie mogą pozwolić sobie na wielomiesięczne kredytowanie kosztownych terapii z własnych środków. Nie możemy dopuścić do sytuacji, w której problemy finansowania zaprzepaszczą korzyści zdrowotne, społeczne i ekonomiczne, które już osiągnęliśmy dzięki leczeniu nowoczesnymi terapiami. Postęp medycyny musi iść też w parze ze zmianami organizacyjnymi. Potrzebne są m.in. jasno określone ścieżki diagnostyczno-terapeutyczne, referencyjność ośrodków oraz Krajowa Sieć Neurologiczna. Pacjenci nie powinni być zagubieni w systemie. Jest oczywiste, że nie da się poprawić opieki neurologicznej bezkosztowo, dlatego postulujemy uznanie neurologii za dziedzinę strategiczną w polityce zdrowotnej państwa i idący za tym wzrost inwestycji w neurologię” – mówi prof. Alina Kułakowska.
Natomiast prof. Halina Sienkiewicz-Jarosz, prezes elekt Polskiego Towarzystwa Neurologicznego i przewodnicząca Krajowej Rady ds. Neurologii zwraca uwagę, że poszczególnych problemów neurologii nie można rozpatrywać w oderwaniu od siebie. Wśród najważniejszych kierunków zmian powinna się znaleźć koordynacja opieki – zarówno nad osobami po udarze, jak i pacjentami z padaczką, otępieniem czy innymi przewlekłymi chorobami układu nerwowego.
“Dyskusja nie zaczyna się dziś; jako środowisko neurologów od dawna ma przygotowaną agendę najważniejszych zmian, które powinny zostać wdrożone w polskim systemie ochrony zdrowia. Spriorytetyzowaliśmy zadania według kryterium wartości zdrowotnej, to jest chcemy w możliwie najkrótszym czasie uzyskać możliwie największą korzyść zdrowotną dla naszych pacjentów, a zatem możliwie najbardziej poprawić komfort życia i rokowanie osób z chorobami neurologicznymi w Polsce. W niektórych obszarach neurologii, takich jak np. udary mózgu, zasadnicze części tej agendy, w tym przypadku jest to projekt zintegrowanej opieki nad pacjentami z udarem mózgu, są już sformułowane w szczegółach. Teraz potrzebujemy konsekwentnego wdrażania tych rozwiązań na szczeblu legislacyjno-administracyjnym” – podkreśla prof. Bartosz Karaszewski, konsultant krajowy w dziedzinie neurologii.
Prof. Konrad Rejdak, były prezes Polskiego Towarzystwa Neurologicznego, wskazuje natomiast, że polska neurologia ma również wiele osiągnięć, na których można budować dalsze zmiany – “Jest wiele bolączek i wiele do poprawy, ale polska neurologia jest generalnie w niezłej kondycji. Wykonaliśmy w ostatnich latach dużo pracy i mamy wiele sukcesów, takich jak rozwój programów lekowych, które muszą mieć zapewnione finansowanie. Jednak wciąż pojawiają się nowe wyzwania, a jednym z nich jest rozwój nowoczesnej diagnostyki choroby Alzheimera oraz innych schorzeń neurozwyrodnieniowych. Musimy przygotować system nie tylko na udostępnienie nowych metod diagnostycznych i terapeutycznych, ale również na prawidłową kwalifikację pacjentów i organizację opieki”.
II Szczyt Zdrowia Mózgu – od diagnozy do konkretnych rozwiązań
O tym, jak przełożyć postulaty ekspertów na rozwiązania systemowe, przedstawiciele środowiska medycznego, administracji publicznej i świata nauki będą rozmawiać 29 października 2026 r. podczas II Szczytu Zdrowia Mózgu na Zamku Królewskim
w Warszawie. To inicjatywa realizowana zgodnie ze strategicznymi celami Europejskiej Akademii Neurologii, Polskiego Towarzystwa Neurologicznego, Polskiego Towarzystwa Neurologii Dziecięcej oraz Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Jej celem jest zwiększanie świadomości na temat zdrowia mózgu, wspieranie zmian w systemie ochrony zdrowia oraz rozwój skutecznej profilaktyki.
Dyskusja ma prowadzić do stworzenia całościowej wizji polityki zdrowia mózgu.
