Z okazji światowego Dnia Raka w Narodowym Instytucie Onkologii odbyła się konferencja, w czasie której oceniano 5 lat wdrażania Narodowej Strategii Onkologicznej oraz 9 miesięcy tworzenia krajowej sieci. Eksperci bez wyjątku chwalili dobre efekty wdrażanej sieci. Minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda jako “prezent” dla środowiska onkologicznego określiła ogłoszony dziś w RCL projekt rozporządzenia określającego kluczowe wskaźniki jakości opieki onkologicznej, których opublikowanie zapowiedziano w ustawie o KSO w marcu 2023 roku, a które mają być podstawą do oceny szpitali leczących pacjentów z nowotworami.
Otwierający konferencję prof. Piotr Rutkowski, koordynator wdrażania Narodowej Strategii Onkologicznej, stwierdził że wkrótce odbędzie się pierwsze podsumowanie 5 lat wdrażania NSO. Stwierdził, że wdrażanie “idzie naprawdę dobrze” i udało się nam osiągnąć już ponad 60 proc. celów, podczas gdy inne kraje w podobnym okresie osiągały zwykle poziom 30 proc. Jego zdaniem w najbliższym czasie należy się skupić na rozwoju funkcjonalności i wykorzystywania IKP w opiece nad pacjentami z nowotworami, przygotowaniach do wdrożenia e-DiLO oraz na prawnym wdrożeniu “prawa do zapomnienia”, dzięki któremu pacjenci onkologiczni zyskają gwarancję równego traktowania.
Dyrektor NIO dr hab. Beata Jagielska powiedziała, że w ubiegłym roku mocno wzrosła liczba wystawionych kart Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego – było ich ponad 440 tys., podczas gdy rok wcześniej wystawiono ich 402 tys. a w 2023 roku – 360 tys. Odbyło się również o wiele więcej konsyliów specjalistycznych i znacznie poprawiła się ich jakość. Dużym osiągnięciem przy wdrażaniu sieci jest określenie tzw. checklist diagnostycznych, czyli wymaganego zakresu diagnostyki, bez którego pacjent nie powinien stawać przed konsylium ani rozpoczynać leczenia. Za jeden z największych sukcesów wdrażania sieci onkologicznej dyr. Jagielska uznała rozwój koordynacji – wzrost liczby koordynatorów opieki, ich szkolenia i realny wkład w opiekę nad pacjentami. Duże postęp odnotowano także pod względem współpracy i komunikacji pomiędzy ośrodkami.
“Konsylia – to nie jest coś nowego, ale dzięki KSO możliwe są konsylia między ośrodkami, pacjenci nie muszą już podróżować” – wskazał prof. Rutkowski. Każdy pacjent z nowotworem powinien mieć wystawioną kartę DiLO oraz stanąć przed konsylium wielospecjalistycznym, mieć wykonany z góry zdefiniowany zakres diagnostyki, uzyskać informację o ewentualnych badaniach klinicznych czy możliwościach zabezpieczenia płodności. To wszystko dzieje się dzięki wdrażaniu sieci. “Przez 9 miesięcy odnotowaliśmy znaczny postęp w jakości konsyliów i ich użyteczności” – dodał prof. Rutkowski.
Doktor Elżbieta Potentas, zastępca dyrektora ds. koordynacji onkologicznej w Białostockim Centrum Onkologii mówiła, że we wdrażaniu rozwiązań sieci wielkim sukcesem jest koordynacja ścieżek pacjenta, organizowanie konsyliów przez ośrodki koordynujące dla placówek SOLO 1, a także organizacja pracy według założeń unitów specjalistycznych. W BCO funkcjonuje już 6 unitów, a pierwszy dotyczył koordynacji leczenia raka piersi.
Także dyr. Magdalena Janus-Hibner ze Szpitala im. Kopernika w Łodzi wskazała, że organizowanie konsyliów dla pacjentów z 20 ośrodków SOLO 1, które w swojej sieci ma łódzka placówka, poprawiło ich jakość i terminowość. Pomaga to również ujednolicić jakość opieki i wspiera w pracy zwłaszcza lekarzy z mniejszych szpitali, gdzIe jest trudniejszy dostęp do zaawansowanych technologii. “Wdrożenie sieci to ogromny sukces, to działa, udało nam się wdrożyć zasady” – podsumowała dyr. Janus-Hibner. Wielką wartością osiągniętą dzięki utworzeniu sieci jest jej zdaniem to, że w ramach sieci wojewódzkich ośrodki onkologiczne zaczęły się ze sobą komunikować, współpracować, rywalizować pod względem jakości opieki, wspólnie wykrywać i eliminować błędy w opiece i podnosić jej jakość. Dodatkowo koordynatorzy w ośrodkach wojewódzkich zaczęli zajmować się także współpracą z ośrodkami radioterapii i POZ.
Przed wprowadzeniem sieci osoby z poszczególnych szpitali słabo się znały, nie komunikowały na codzień i to się zmieniło, teraz dzielimy się doświadczeniami i korzystamy ze swoich rozwiązań – podkreśliła dyr. Beata Jagielska. I dodała – “Rozwijajmy dalej KSO, to bezsprzecznie jedno z najlepszych rozwiązań w tej części Europy, wiele krajów nam zazdrości, że mamy swój własny Cancer Plan”.
Wdrażanie sieci poprawiło terminowość diagnostyki i leczenia. Jak powiedziała dyr. Jagielska, w okresie kwiecień-grudzień 2025, czyli przez pierwsze 9 miesięcy działania sieci, 77 proc. pacjentów rozpoczęło leczenie w czasie 14 dni od konsylium. W raku jelita grubego wskaźnik ten był jeszcze wyższy i sięgnął 84 proc. Opracowano także 36 ścieżek diagnostyczno-terapeutycznych i 28 wytycznych postępowania, w tym 11 na bazie wytycznych amerykańskiej NCCN i 17 wytycznych De Novo. Ich przestrzeganie będzie podstawą mierzenia jakości, tak aby niwelować różnice występujące dziś pomiędzy regionami i poszczególnymi placówkami.
Właśnie zbieranie danych i monitorowanie jakości – to dwa obszary, na których wdrażanie krajowej sieci póki co nie funkcjonuje. Brakuje narzędzi, ponieważ wprowadzenie elektronicznej karty e-DiLO jest opóźnione i nie nastąpi wcześniej niż z początkiem 2028 roku. Opóźnione jest też określenie mierników jakości opieki – których propozycja została złożona do Ministerstwa Zdrowia dwa lata temu. Na konferencji w NIO minister Jolanta Sobierańska-Grenda ogłosiła, że resort opublikował właśnie ich propozycje, jako projekt zarządzenia MZ. Drugi projekt rozporządzenia, który opublikowano, dotyczy “wskaźników jakości opieki onkologicznej dla poszczególnych poziomów zabezpieczenia opieki onkologicznej Krajowej Sieci Onkologicznej Specjalistyczny Ośrodek Leczenia Onkologicznego”.
Resort zdrowia zaproponował następujące “kluczowe wskaźniki jakości opieki onkologicznej”:
Ogólne dla ośrodków:
- odsetek świadczeniobiorców, dla których przed rozpoczęciem leczenia onkologicznego
- zorganizowano wielodyscyplinarny zespół terapeutyczny (WZT) i sporządzono plan leczenia onkologicznego;
- odsetek wyników badań histopatologicznych lub cytologicznych prawidłowo sprawozdanych za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (system P1);
- odsetek świadczeniobiorców, u których sprawozdano stan ogólny według WHO Eastern Cooperative Oncology Group w terminie pierwszego świadczenia z obszaru chemioterapii i innych metod leczenia lub radioterapii onkologicznej lub chirurgicznego leczenia zabiegowego;
- odsetek świadczeniobiorców, u których rozpoczęto leczenie onkologiczne w terminie
- 14 dni od daty ustalenia planu leczenia onkologicznego przez WZT, lub u których
- wykonano zabieg diagnostyczno-leczniczy w terminie do 28 dni przed WZT
Wskaźniki w raku piersi:
- kompletna diagnostyka przed WZT u pacjentów
- kompletna diagnostyka wstępna i pogłębiona
- diagnostyka w stopniu zaawansowania klinicznego III
- pogłębiona diagnostyka w stopniu zaawansowania klinicznego III
- radioterapia po leczeniu oszczędzającym
Wskaźniki w raku jelita grubego:
- odsetek pacjentów, u których wykonano badania obrazowe przed leczeniem operacyjnym;
- odsetek pacjentów, u których wykonano rezonans magnetyczny miednicy w nowotworze odbytnicy przed leczeniem operacyjnym;
- odsetek pacjentów, u których wykonano badanie molekularne;
- odsetek pacjentów poddanych resekcji chirurgicznej, u których pooperacyjna ocena cechy N obejmowała ≥12 regionalnych węzłów chłonnych;
- odsetek pacjentów z nowotworem w stopniu zaawansowania klinicznego III, którzy otrzymali adjuwantową chemioterapię w terminie do 8 tygodni od leczenia operacyjnego;
- odsetek pacjentów z nowotworem odbytnicy w stopniu zaawansowania klinicznego II lub III, którzy otrzymali neoadjuwantową radioterapię lub radiochemioterapię przed leczeniem operacyjnym z tego powodu.
Wskaźnik w raku jajnika:
- odsetek pacjentek, u których po leczeniu operacyjnym rozpoczęto leczenie systemowe w terminie do 56 dni.
Wskaźnik w raku prostaty:
- odsetek pacjentów realizujących zlecenia na zaopatrzenie w wyroby medyczne stosowane w inkontynencji przez okres minimum 6 miesięcy w terminie do 12 miesięcy od daty zabiegu
- prostatektomii laparoskopowej lub robotycznej.
Wskaźnik w raku płuca:
- odsetek pacjentów z nowotworem płuca w stopniu zaawansowania IB lub wyższym, u których przeprowadzono badanie molekularne;
- odsetek pacjentów, u których przed rozpoczęciem leczenia operacyjnego, radiochemioterapii lub radioterapii radykalnej wykonano badanie pozytonowej tomografii emisyjnej.
