Raport Vaccines Europe Pipeline Review 2025 wskazuje na wyraźne osłabienie pozycji Europy w globalnym wyścigu innowacji szczepionkowych. W latach 2018–2023 udział Europy w światowych badaniach klinicznych szczepionek spadł z 17% do 8%.
W rozwoju klinicznym znajduje się obecnie 91 kandydatów na szczepionki – w tym 86 szczepionek profilaktycznych, 3 przeciwciała monoklonalne (mAb) oraz 2 szczepionki terapeutyczne. Co istotne, aż 41% projektów dotyczy chorób, przeciwko którym nie istnieją obecnie żadne zarejestrowane szczepionki, takich jak EBV, CMV, chlamydia, HIV czy norowirus.
Pozostałe projekty stanowią rozwinięcia istniejących rozwiązań – m.in. szczepionki skojarzone oraz preparaty o rozszerzonych wskazaniach populacyjnych. Szczególnie dynamiczny rozwój dotyczy chorób układu oddechowego – aż 68 kandydatów (blisko 75% wszystkich projektów) koncentruje się na patogenach przenoszonych drogą kropelkową. Najczęściej rozwijane wskazania to: grypa sezonowa (13 kandydatów), grypa pandemiczna (8), pneumokoki (8), COVID-19 (7) oraz RSV (6). Wyraźnie dominuje technologia mRNA, która stanowi podstawę 48 projektów. Jednocześnie rozwijane są także platformy wielowalentne oraz nowe podejścia technologiczne.
Raport zwraca uwagę na rosnące znaczenie immunizacji w populacji dorosłej – aż 77 kandydatów testowanych jest w grupach dorosłych i senioralnych. To odzwierciedlenie coraz silniejszego podejścia obejmującego szczepienia na każdym etapie życia. „Spadek udziału Europy w globalnych badaniach klinicznych szczepionek to sygnał ostrzegawczy dla całego systemu ochrony zdrowia. Jeśli chcemy utrzymać zdolność do szybkiej reakcji na przyszłe zagrożenia epidemiczne, konieczne jest wzmocnienie ekosystemu innowacji: od stabilnego i przewidywalnego otoczenia regulacyjnego po inwestycje w badania kliniczne i nowoczesne platformy technologiczne. Szczepienia pozostają jednym z najbardziej efektywnych narzędzi zdrowia publicznego, dlatego ich rozwój powinien być traktowany jako priorytet strategiczny” – ocenia Michał Byliniak, dyrektor generalny Związku Pracodawców Innowacyjnych Firm Farmaceutycznych INFARMA.
