Największymi wyzwaniami zdrowotnymi dotyczącymi populacji dzieci i młodzieży są: otyłość i niski poziom sprawności fizycznej, odmowa szczepień, próchnica zębów, oraz uzależnienia. Eksperci podkreślają, że dotychczas opracowana strategia dla zdrowia najmłodszych obywateli, leży gdzieś zapomniana w Ministerstwie Zdrowia. Duże nadzieje pokładane są w edukacji zdrowotnej w ramach szkolnych lekcji.
Stan zdrowia najmłodszych obywateli jest niepokojący. Eksperci wzywają do jak najszybszego opracowania i wprowadzenia w życie strategii na rzecz zdrowia dzieci i młodzieży. Powstanie międzyresortowej strategii zapowiadał były minister zdrowia, Adam Niedzielski. Od tamtego momentu zapadła cisza w tym temacie. Tymczasem wzrasta liczba dzieci i młodzieży dotkniętych m. in. otyłością, niedostateczną sprawnością fizyczną, problemami psychicznymi i uzależnieniami, chorobami jamy ustnej. Zwiększa się także liczba rodziców odmawiających szczepienia dzieci. Niedawno odbył się Kongres Zdrowia Dzieci i Młodzieży. Podczas pierwszej debaty zaproszeni eksperci rozmawiali na temat konieczności wdrożenia nowej strategii na rzecz zdrowia populacji pediatrycznej. Wskazano na niej główne problemy w których rozwiązaniu ma ona pomóc.
Prof. Anna Fijałkowska (zastępca dyrektora ds. nauki Instytutu Matki i Dziecka) na początku swojej wypowiedzi, zwróciła uwagę, że owa strategia już została przygotowana – „Istnieje i leży gdzieś na biurku w Ministerstwie Zdrowia”. Strategia ta została opracowana w zaledwie dwa miesiące i była odpowiedzią na wzrost masy ciała dzieci i młodzieży w czasie pandemii. Zdaniem prof. Fijałkowskiej miała duże szansę na wejście w życie, jednakże z nieznanego powodu nigdy nie trafiła na obrady Rady Ministrów.
W nowej strategii, która jest potrzebna dzisiaj, główny punkt tej sprzed trzech lat, czyli walka z otyłością, również musi być priorytetem. Nowością będzie natomiast wykorzystanie nowego przedmiotu szkolnego do budowania prozdrowotnego stylu życia wśród uczniów. „Edukacja zdrowotna musi zawierać elementy praktycznej i warsztatowej nauki, a nie tylko polegać na mówieniu, straszeniu i prostym informowaniu” – zaznaczyła prof. Fijałkowska. Kolejne ważne elementy, które ma objąć przyszła strategia – to walka z odmowami szczepień ochronnych, zwiększenie sprawności fizycznej i ograniczenie występowania wad postawy, zdrowie psychiczne i kwestię uzależnień, zdrowie jamy ustnej.
O zwiększającej się liczbie rodziców uchylających się od obowiązku zaszczepienia swoich dzieci mówił dr Michał Brzeziński (Katedra i Klinika Pediatrii, Gastroenterologii, Alergologii i Żywienia Dzieci GUMed). „Nieszczepienie dzieci jest ekstremalnie ryzykownym zachowaniem” – podkreślił, przypominając konsekwencje braku społecznego uodpornienia na objęte programem szczepień choroby. Wskazał, że państwo dysponuje odpowiednimi narzędziami administracyjnymi, które byłyby dotkliwe dla antyszczepionkowców, jednakże zbyt rzadko po nie sięga. Natomiast w przypadku osób, które mają wątpliwości co do zaszczepienia dziecka,personelowi medycznemu często brakuje umiejętności rozmawiania na temat tych obaw. Nawiązując do problemu otyłości, dr Brzeziński zauważył, że wprowadzenie podatku cukrowego nie przyniosło dotąd spodziewanych sukcesów w walce z problemem nadmiernej masy ciała.
Podczas dyskusji nie zabrakło rozmów na temat stomatologii, w wysokim stopniu sprywatyzowanej. W przypadku dzieci i młodzieży nadal jest zapewniony dość szeroki dostęp do świadczeń stomatologicznych w ramach świadczeń finansowanych przez NFZ. Tymczasem stan jamy ustnej dzieci i młodzieży ciągle się pogarsza. „Już 40 proc. dzieci do trzeciego roku życia zmaga się z próchnicą, a odsetek ten drastycznie rośnie wraz z wiekiem. Aż 90 proc. osiemnastolatków w Polsce ma zaawansowane problemy stomatologiczne, co wskazuje na poważne zaniedbania w zakresie profilaktyki i edukacji zdrowotnej” – alarmowała dr Agnieszka Anna Pacyk (Zakład Stomatologii Ogólnej UM w Łodzi). Jej zdaniem konieczna jest reorganizacja opieki stomatologicznej, czyli zmiany w jej finansowaniu oraz wprowadzenie mniej inwazyjnych, nowoczesnych metod leczenia do koszyka świadczeń, tak aby jakość zabiegów wykonywanych w publicznych gabinetach była taka sama jak w prywatnych.
Eksperci podkreślali w czasie dyskusji, że w walce z otyłością wśród dzieci i młodzieży, ważne jest wdrażanie zasad prawidłowego odżywiania od samego początku życia dziecka. Pomóc mogłoby, zasugerowane przez Biuro Rzecznika Praw Dziecka, wprowadzenie do koszyka świadczeń gwarantowanych porady dietetycznej dla ciężarnych i matek dzieci w wieku do dwóch lat. Tak zdobyta wiedza, wykorzystana w praktyce, wpłynęłaby pozytywnie na zdrowie dziecka także w późniejszych latach jego rozwoju.
Podczas dyskusji nie zabrakło również tematu złej kondycji fizycznej dzieci i młodzieży. Według ekspertów dziś zaledwie 6 proc. uczniów pierwszej klasy szkoły podstawowej osiąga próg umiejętności ruchowych adekwatny do swojego wieku. Proponowano m. in. tworzenie grup na zajęcia na podstawie podobnych umiejętności, aby `aktywizować np. uczniów z nadmierną wagą. Niestety, takim rozwiązaniom przeszkadzają problemy kadrowe czy niewystarczająca infrastruktura szkół.
Wiceminister Wojciech Konieczny mówił o rozwiązaniach dotyczących uzależnienia od wyrobów tytoniowych wśród nieletnich. Przepisy dotyczące tradycyjnych wyrobów zawierających tytoń mają zostać rozszerzone na kolejne produkty. Ograniczeniami zostaną objęte również papierosy jednorazowe, co zgodne jest z działaniem na szczeblu unijnym, mającym na celu całkowite wycofanie tego typu wyrobów ze sprzedaży. „Zakaz używania aromatyzowanych wyrobów tytoniowych będzie szybko procedowany” – zapowiedział wiceszef resortu zdrowia. Odniósł się również w swojej wypowiedzi do kwestii opieki stomatologicznej. Wskazał, że w Czechach 90 proc. usług stomatologicznych jest finansowane przez kasy chorych, ale jest to możliwe m.in. dzięki temu, że Czechy wydają w systemie publicznym ochrony zdrowia, w przeliczeniu na liczbę mieszkańców, dwa razy więcej niż Polska.
