Naczelna Rada Adwokacka postuluje zniesienie instytucji lekarzy sądowych i powrót do sytuacji, gdy każdy lekarz ma prawo do wystawiania zaświadczeń usprawiedliwiających niestawiennictwo w sądzie z powodu choroby. Projekt w tej sprawie trafi do rządu i parlamentu. Prezydium NRA podjęło w mijającym tygodniu uchwałę, w której proponuje uchyleniu ustawy z 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym i “pozostawieniu każdemu lekarzowi prawa do wystawienia zaświadczenia lekarskiego, które będzie honorowane przez sądy i prokuratury”.
“Instytucja lekarza sądowego nie sprawdziła się. Nie ma żadnego powodu, aby odmawiać lekarzom wystawiającym klasyczne zaświadczenia lekarskie zaufania, które jest oczywistym elementem wykonywania zawodu lekarza” – mówi prezes NRA mec. Przemysław Rosati uzasadniając potrzebę takiej zmiany. “Rozwiązanie takie będzie korzystne i dostępne dla każdego obywatela. Proponowane rozwiązanie przyczyni się do szybkiej zmiany sytuacji i tym samym umożliwienia obywatelom terminowego usprawiedliwiania niestawiennictwa przed sądami i organami procesowymi” – głosi uchwała NRA.
Ustawa o lekarzu sądowym weszła w życie w początkach 2008 r. Jej celem było ukrócenie praktyki składania przez oskarżonych czy świadków usprawiedliwień lekarskich, które budzą wątpliwości, bo wystawiały je różne bliżej nieznane ośrodki zdrowia. Od samego początku borykano się z problemami przy wprowadzaniu tych przepisów. Już w 2008 r. okazało się, że brakuje chętnych do pełnienia obowiązków lekarza sądowego. Dlatego jeszcze w 2008 r. przyjęto nowelizację, która odkładała w czasie moment, w którym usprawiedliwienie nieobecności w sądzie mogło pochodzić wyłącznie od lekarza sądowego. W marcu 2008 r. resort sprawiedliwości informował, że umowy podpisano z 343 lekarzami sądowymi.
Problem małej dostępności lekarzy sądowych nadal występuje, a w niektórych rejonach kraju nawet się pogłębił. “Analizy przeprowadzone przez NRA w kwietniu i październiku br. na podstawie informacji dostępnych na stronach internetowych poszczególnych sądów okręgowych (…) wykazały, że w dziesięciu okręgach sądowych lekarze sądowi nie są w ogóle dostępni, a w pozostałych okręgach sądowych ich liczba jest niewystarczająca, aby można było zrealizować obowiązek wynikający z przepisów prawa, które obligują do uzyskania takiego zaświadczenia” – przekazała NRA.
Według danych NRA w październiku 2024 r. “ogólna liczba lekarzy sądowych spadła do 218, a w 10 okręgach sądowych lekarze sądowi nie są w ogóle dostępni – brak zawartych umów”. Chodzi o okręgi sądów w: Ostrołęce, Suwałkach, Słupsku, Rybniku, Sosnowcu, Zielonej Górze, Przemyślu, Rzeszowie, Gorzowie Wielkopolskim i Opolu. “Warto mieć na uwadze, że brak dostępności lekarzy sądowych o różnych specjalizacjach powoduje, iż lekarze ci wydają zaświadczenia potwierdzające zdolność lub niezdolność do stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie organu uprawnionego powielając diagnozy innych lekarzy, znajdujące się w przedkładanej im dokumentacji medycznej, nie czując się kompetentnymi do czynienia własnych ustaleń” – oceniła NRA.
Według asdwokatów, “obywatel postawiony jest więc w sytuacji, w której państwo wymaga zaświadczenia od lekarza sądowego jednocześnie nie zapewniając dostępności do lekarza z takimi uprawnieniami. To zaś prowadzi do wniosku, że dalsze utrzymywanie w systemie prawa instytucji lekarza sądowego jest zbyteczne i niecelowe. W dobie pełnej kontroli państwa – ZUS, KRUS, NFZ – nad elektronicznym systemem wystawiania zwolnień i zaświadczeń lekarskich celowe i wystarczające wydaje się powierzenie obowiązków lekarzy sądowych lekarzom szeroko rozumianej służby zdrowia”.
Przedłożony przez prezydium NRA projekt przewiduje uchylenie ustawy o lekarzach sądowych oraz odpowiednie zmiany w przepisach odnoszących się do postępowania karnego, cywilnego i ustroju sądów. Petycja NRA wraz z proponowanym projektem odpowiednich nowelizacji trafi do Rady Ministrów, a także Sejmu i Senatu. (PAP)
