Narodowy Fundusz Zdrowia planuje wprowadzanie zakazu wykonywania na oddziałach chirurgii ogólnej niektórych specjalistycznych procedur, m.in. z obszarów ortopedii, urologii, torakochirurgii czy neurochirurgii. Uzasadnieniem jest zwalczanie zjawiska “lekarzy walizkowych”, tak aby podnieść bezpieczeństwo pacjentów i koncentrować skomplikowane zabiegi w ośrodkach wysokospecjalistycznych. Jak ocenia prof. Tarnowski – dzięki temu na chirurgii wreszcie będzie chirurgia a nie patologia. Jednocześnie NFZ zamierza wdrażać od lat oczekiwaną zasadę płacenia za jakość a nie za samo wykonanie danej procedury.
Narodowy Fundusz Zdrowia zapowiada, że od października szpitale nie będą mogły rozliczać niektórych zabiegów, jeżeli będą wykonywane na oddziałach chirurgii ogólnej a nie na oddziałach specjalistycznych. Zakaz ma dotyczyć następujących grup świadczeń zabiegowych:
- Artroskopie: H21 Artroskopowa rekonstrukcja z użyciem implantów mocujących, H22 Artroskopia lecznicza, H23 Artroskopia diagnostyczno – lecznicza;
- Zabiegi na kończynie dolnej: H32 Duże zabiegi w zakresie kończyny dolnej i miednicy, H33 Średnie zabiegi na kończynie dolnej, HU33 Średnie zabiegi na kończynie dolnej -AE;
- Chirurgia kręgosłupa: HK08 Zabiegi na kręgosłupie bez zastosowania implantów, HK12 Zabiegi na nerwach obwodowych i korzeniach nerwowych, HK13 Średnie zabiegi na rdzeniu kręgowym, HK14 Ablacyjne zabiegi przeciwbólowe na strukturach nerwów obwodowych, HK15 Zespoły bólowe kręgosłupa, HK16 Inne małe zabiegi;
- Urologia: L15 Duże endoskopowe zabiegi moczowodu, L16 Średnie endoskopowe zabiegi moczowodu, L21 Kompleksowe zabiegi pęcherza moczowego z wytworzeniem przetoki, L22 Duże otwarte zabiegi na pęcherzu moczowym, w tym plastyka, L26 Średnie zabiegi endoskopowe na pęcherzu moczowym, LU17 Małe endoskopowe zabiegi moczowodu -AE, LU30 Małe zabiegi pęcherza moczowego -AE, L62E Duże i średnie zabiegi prącia > 65 r.ż., L62F Duże i średnie zabiegi prącia < 66 r.ż. i L72 Zabiegi moszny, jądra, najądrza i nasieniowodu;
- Bronchoskopie: DU05I Bronchoskopia-AE, DU05II Bronchoskopia z oceną histopatologiczną -AE, DU05III Bronchoskopia w znieczuleniu z oceną histopatologiczną -AE.
Zmiana ma zapewnić lepszą opiekę pacjentom i zapobiegać sytuacji, w której lekarz po wykonaniu zabiegu opuszcza placówkę, pozostawiając pacjenta na oddziale chirurgii ogólnej, bez specjalistycznej opieki z obszaru urologii, neurochirurgii czy ortopedii. Według analiz NFZ około 10 tysięcy takich operacji odbyło się w 1. kwartale 2026 roku (czyli rocznie około 40 tysięcy) na oddziałach chirurgii ogólnej, co stanowiło około 10 proc. wszystkich rozliczanych przez nie świadczeń. Zidentyfikowano 221 oddziałów chirurgicznych w całej Polsce, których ten zakaz będzie dotyczył.
Zapowiadając wprowadzenie tych przepisów prezes NFZ Filip Nowak powiedział, że “wprowadzanie współczynników jakościowych zapewne wzbudzi wiele dyskusji i emocji”. I dodał – “To jest znaczne podniesienie bezpieczeństwa pacjentów, postawienie go ponad interesem finansowym szpitali. Spodziewam się, że naruszymy pewne interesy, ale jesteśmy za tym”. Natomiast profesor Wiesław Tarnowski, prezes Towarzystwa Chirurgów Polskich stwierdził – “Dożyliśmy momentu, w którym na chirurgii będzie chirurgia. Bo w tej chwili jest absolutna patologia. Warto aby na oddziałach była zapewniona jakość i bezpieczeństwo dzięki całodobowej opiece. Operowanie kręgosłupa czy wykonywanie zabiegów ortopedycznych w szpitalach, które są do tego nieprzygotowane, jest po prostu niebezpieczne”.
Wskaźniki jakościowe zaczną decydować o wypłatach dla szpitali
Narodowy Fundusz Zdrowia zapowiada również wdrażanie 64 współczynników jakościowych z obszaru klinicznego i zarządczego, tak aby połowę z nich zastosować do rozliczeń ze szpitalami. Osiągnięcie współczynnika będzie decydować o tym, czy szpital dostanie więcej lub mniej pieniędzy. Spełnienie 5 wskaźników zapewni szpitalom dodatkową premię, niespełnienie 17 kolejnych – obniżenie wypłaty a efektem 8 wskaźników będzie mogła być zarówno premia, jak degres finansowania.
Wśród wskaźników, których spełnienie zapewni szpitalowi dodatkową premię znalazły się m.in. :
- Wykorzystanie leczenia trombolitycznego w leczeniu udaru niedokrwiennego mózgu – 10 proc. wypłaty więcej dla podmiotów o wartości wskaźnika powyżej 20 proc.
- Częstość rehabilitacji po zabiegach endoprotezoplastyki stawu biodrowego – bonus 5 proc. więcej dla podmiotów o wartości wskaźnika 28-43 proc. oraz bonus 10 proc. więcej dla podmiotów o wartości wskaźnika 43 proc.
- Wykonywanie rewizyjnych endoprotezoplastyk stawu kolanowego i biodrowego – 20 proc. wypłaty więcej dla podmiotów o wartości wskaźnika powyżej 40.
Przykłady wskaźników, które mogą ograniczyć wypłatę od płatnika:
- Częstość występowania pęknięcia torebki tylnej po usunięciu zaćmy – 5 proc. wypłaty mniej dla podmiotów o wartości wskaźnika powyżej 2 proc.
- Odsetek porad domowych lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w ogólnej liczbie porad lekarza podstawowej opieki zdrowotnej – 5 proc. niższa stawka kapitacyjna w grupach wiekowych 0-2 lata i 65+ dla podmiotów o wartości wskaźnika poniżej 1,5%.
- Wykorzystanie technik małoinwazyjnych w zabiegach usunięcia pęcherzyka żółciowego – 10 proc. mniej dla podmiotów o wartości wskaźnika poniżej 96 proc.
W obie strony działać będzie m.in. wskażnik: Wykonywanie pierwotnych endoprotezoplastyk stawu kolanowego – 20 proc. mniej dla podmiotów o wartości wskaźnika poniżej 60 oraz 20 proc. więcej dla podmiotów o wartości wskaźnika powyżej 180.
Wskaźniki korygujące związane z jakością zostaną zawarte w zarządzeniu prezesa NFZ, którego projekt będzie opublikowany w najbliższych dniach.
