Profilaktyka i promocja zdrowia, zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży, cyfrowa transformacja opieki zdrowotnej i bezpieczeństwo lekowe to priorytety Ministerstwa Zdrowia na polską prezydencję w Radzie UE od 1 stycznia 2025 r. – zapowiedziała minister Izabela Leszczyna. Bezpieczeństwo zdrowotne jest jednym z siedmiu komponentów „bezpieczeństwa” w ramach polskiej prezydencji. Pozostałe – to zdolność do obrony, ochrona ludzi i granic, odporność na obcą ingerencję i dezinformację, zapewnienie bezpieczeństwa i swobody działania, transformacja energetyczna, konkurencyjne i odporne rolnictwo.
„Doświadczenia pandemii i teraz wojny w Ukrainie na tyle silnie oddziałują na bezpieczeństwo zdrowotne, że polski rząd, Ministerstwo Zdrowia i Komisja Europejska uznały, że bezpieczeństwo zdrowotne musi być na agendzie polskiej prezydencji” – podkreśliła minister Leszczyna. W obszarze zdrowia MZ wyznaczyło cztery priorytety: profilaktykę i promocję zdrowia, zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży, cyfrową transformację opieki zdrowotnej i bezpieczeństwo lekowe. Szefowa resortu dodała, że udało się jej przekonać KE do włączenia do swojej agendy zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży.
W ramach priorytetu „Profilaktyka i promocja zdrowia” Polska będzie chciała m.in. promować najlepsze programy profilaktyczne. Wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk zaznaczyła, że celem będzie m.in. wypracowanie katalogu dobrych praktyk, które mogłyby być rekomendowane innym państwom członkowskim. Polska będzie chciała zacząć rozmowy na temat regulacji, które państwa członkowskie wdrażały w ostatnich latach w ramach dyrektywy tytoniowej, czyli dotyczące palenia tytoniu, nowatorskich produktów tytoniowych oraz spożywania alkoholu. Dodała, że tematy te pojawią się na agendzie unijnej w ramach priorytetu dotyczącego profilaktyki, szczególnie dotyczącej zdrowia dzieci i młodzieży. Katarzyna Kacperczyk powiedziała, że w tym priorytecie MZ planuje przyjęcie konkluzji Rady UE. We współpracy z KE, państwami członkowski i WHO Polska planuje przygotować pogłębiony raport dotyczący wpływu nowych mediów, w tym mediów społecznościowych, na zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży. W raporcie mają zostać sformułowane rekomendacje. „Takiego kompleksowego raportu w UE do tej pory nie było” – dodała wiceminister zdrowia.
Temat cyfrowej transformacji opieki zdrowotnej związany będzie z wdrożeniem europejskiej przestrzeni danych zdrowotnych (EHDS). Min. Kacperczyk powiedziała, że to moment, gdy rozpoczyna się budowanie „architektury regulacyjnej” tego obszaru i „architektury instytucjonalnej” – tworzone będą nowe instytucje, standardy i zasady. Temat bezpieczeństwa lekowego polska prezydencja ma zamiar realizować dwutorowo. Jest to zapowiedź kontynuacji i zintensyfikowania prac rozpoczętych przez węgierską prezydencję nad pakietem farmaceutycznym. Równolegle MZ chce działać na rzecz poprawy dostępności do nowoczesnych terapii lekowych w mniejszych i uboższych państwach członkowskich UE. „Będziemy reprezentować interesy wszystkich państw, dbać o konkurencyjność, ale przede wszystkim w centrum stawiamy pacjenta – terapie lekowe wymyślane są po to, by leczyć ludzi. To pacjent ma być głównym beneficjentem bez względu na to, gdzie mieszka” – powiedziała Izabela Leszczyna.
W obszarze bezpieczeństwa lekowego powstać ma dokument o lekach krytycznych. Na początku grudnia minister zdrowia Izabela Leszczyna i wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk wzięły udział w spotkaniu unijnych ministrów odpowiedzialnych za zdrowie. Szefowa resortu spotkała się z komisarzem ds. zdrowia i dobrostanu zwierząt Oliverem Varhelyim. Podczas przewodnictwa w Radzie UE, które Polska przejmie od Węgier 1 stycznia 2025 r., szefowie polskich resortów będą przewodniczyć spotkaniom Rad UE.
Programy profilaktyczne jako towar eksportowy
„Znajdźmy w Europie takie narzędzia, takie programy prozdrowotne, które dają szansę na skuteczność” – mówił prof. Bolesław Samoliński, kierownik Katedry Zdrowia Publicznego i Środowiskowego WUM na konferencji z cyklu „Droga do prezydencji”, poświęconej priorytetom zdrowotnym proponowanym przez Polskę. Spotkanie zorganizowali wspólnie Instytut Rozwoju Spraw Społecznych oraz Centrum Medyczne WUM. Wiceminister Wojciech Konieczny podkreślił, że wszystkie problemy, jakie Polska wyszczególniła jako priorytety w czasie swojej prezydencji w Radzie UE, są powiązane z profilaktyką – „Można tak powiedzieć nawet o priorytecie dotyczącym cyfryzacji, bo chodzi tu zarówno o szanse, jak i o zagrożenia, jakie niosą za sobą nowe technologie. Mamy wiele różnych profilaktyk: pierwotną, a nawet już wcześniejszą, na etapie genetycznym, oraz wtórną, czyli po prostu troskę o zdrowy tryb życia. Natomiast skuteczność każdej z nich w rozumieniu populacyjnym zależy od tej promocji. I są kraje, w których promocja profilaktyki jest na wyższym poziomie, niż u nas. Osiągają one efekty w dziedzinach, w których my ich przez ostatnie lata nie osiągnęliśmy: przykładem jest tu zwalczanie nadwagi czy używania nikotyny. Dlatego podnieśliśmy rangę tej promocji właśnie do priorytetu prezydencji w Radzie UE”.
W czasie dyskusji specjaliści różnych dziedzin medycyny mówili o najważniejszych osiągnięciach i wyzwaniach, z jakimi mierzą się w zakresie profilaktyki w swojej codziennej pracy naukowej i lekarskiej. Prof. Małgorzata Myśliwiec, kierowniczka Katedry i Kliniki Pediatrii, Diabetologii i Endokrynologii Wydziału Lekarskiego na GUMed, odniosła się do badań przesiewowych w kierunku hipercholesterolemii rodzinnej, które już na początku przyszłego roku mogą wejść do bilansu sześciolatka – „Wczesne wykrycie tej choroby pozwala na wdrożenie u dzieci odpowiedniego leczenia, a ponieważ jest to choroba autosomalnie dominująca, dziedziczona, jednocześnie wykrywamy ją u rodzica. Bardzo dobrą opinię dla badań przesiewowych w tym kierunku wydała Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji i jest to już przeprocedowane przez Ministerstwo Zdrowia”.
Postulat wspólnych działań profilaktycznych dla kardiologii i onkologii zgłosiła prof. Janina Stępińska, dyrektorka Narodowego Instytutu Kardiologii -„Mamy to szczęście, że mamy wspólne czynniki ryzyka (…). W ramach Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia, który będzie trwał do 2032 roku, przygotowaliśmy dziesiątkę dla serca, które tak naprawdę może być dziesiątką dla zdrowia. Wspólnie możemy zrobić dużo”. Prof. Stępińska uważa, że polskim towarem eksportowym z zakresu kardiologii powinien być program KOS-Zawał – „Pokazał, że wcześnie rozpoczęta rehabilitacja istotnie redukuje śmiertelność, zwiększa możliwości powrotu do pracy, poprawia jakość życia”.
