Moda na homeopatię powoli przemija, natomiast na topie znalazły się ashwagandha oraz kolagen. Popyt na różne preparaty odzwierciedla nie tyle sytuację epidemiologiczną, co trendy zakupowe często stymulowane przez media społecznościowe.
Sprzedaż apteczna to pierwsze źródło informacji o zmieniającej się sytuacji epidemiologicznej, ale częściej mówi o zachowaniach zdrowotnych i skuteczności kampanii reklamowych, a nie wprost o zdrowiu społeczności. Funkcja ta stała się punktem wyjścia do analizy trendów sprzedaży 20 leków i suplementów diety w ostatnich dwóch dekadach. Tak powstał Raport Specjalny OSOZ Statystyki.
Według danych z aptek, Polacy coraz rzadziej kupują w aptece zioła. W latach 2002-2025 liczba sprzedanych opakowań ziół spadła aż o 69 proc.. Spadek zaczął się po 2010 roku, a największy nastąpił po 2018 roku. Część producentów wycofało się z rynku. Jednocześnie ceny opakowań ziół wzrosły. Trudno jest jednak jednoznacznie powiedzieć, że Polacy masowo zrezygnowali z ziół, gdyż te nie są kupowane jedynie w aptekach. Natomiast w najbliższych latach prognozowany jest dalszy spadek ich sprzedaży.
Bez wątpienia przeminęły złote czasy homeopatii w Polsce. W ciągu dwóch dekad odnotowano pięciokrotny spadek sprzedaży tych produktów. Zmniejsza się także liczba dostępnych preparatów. Natomiast ceny wciąż rosną. Prognozowany jest dalszy spadek zainteresowania środkami homeopatycznych, choć już nie tak duży jak w poprzednich latach. Spadek sprzedaży objął także rynek kosmetyków aptecznych dla dzieci, co ma związek ze spadkiem urodzeń.
Popyt na leki z grupy psychotropowych i odurzających zaczął ostatnio maleć po gwałtownym skoku, kiedy pojawiły się możliwości uzyskiwania recept przez receptomaty. Barierą są też szybko rosnące ceny. Obserwowany jest natomiast cykliczny wzrost ich sprzedaży w okresie zimowym, od października do marca. Natomiast patrząc szerzej na ostanie lata, widać spadek liczby sprzedawanych opakowań, co jednak nie ma związku z poprawą kondycji psychicznej Polaków, lecz wprowadzeniem m.in. leków długo działających.
Na względnie stałym poziomie utrzymuje się sprzedaż leków stosowanych w RZS. Autorzy zwracają jednak uwagę, że nie oznacza to stałej liczny chorych, gdyż w ciągu dwóch dekad pojawiły się inne metody terapii. Nie zmienia się również sprzedaż leków na nadciśnienie. Od 2014 roku malała cena za opakowanie. W ostatnich dwóch latach ustabilizowała się sprzedaż leków na bezsenność. Jednakże skala tego problemu zdrowotnego jest ogromna – co drugi Polak zakupił produkt z tej grupy minionym roku. Prognozowane jest utrzymanie się poziomu sprzedaży preparatów z tej grupy w najbliższych latach, natomiast będzie rosła ich cena.
Tendencję wzrostową widać natomiast w sprzedaży leków przeciwzakrzepowych. W 2023 roku pacjenci wydali już na nie 2,38 mld zł, czyli ponad dziesięć razy więcej niż w 2002 roku. Na najbliższe lata prognozowany jest dalszy wzrost sprzedaży leków z tej grupy, co związane jest z coraz szerszym stosowaniem ich w starzejącym się społeczeństwie.
Legalnie konopie na rynek weszły w 2019 roku. Na początku sprzedaż z roku na rok zdecydowanie rosła, w czym brały udział receptomaty. Zostało to ukrócone w 2024 r. Z roku 2023 na 2024 wzrost sprzedaży wyniósł 126 proc., natomiast z roku 2024 na 2025 już tylko 32 proc. Pomimo to przewiduje się, że tendencja wzrostowa utrzyma się w kolejnych latach.
W sezonie infekcyjnym z roku na rok wzrasta liczba sprzedanych preparatów do stosowania w zapaleniu zatok przynosowych. W 2002 roku Polacy kupili 10,8 mln opakowań, natomiast w 2022 roku aż 60,3 mln. Sprzedaż utrzymuje się na wysokim poziomie. W analizowanym okresie systematycznie wzrastały cena leków z tej grupy. Przewidywany jest dalszy wzrost cen.
Popularność zyskują suplementy diety zawierające kolagen. W ostatniej dekadzie dziesięciokrotnie wzrosła sprzedaż tych preparatów. Znacznie poszerzył się również ich asortyment. W kolejnych latach spodziewany jest dalszy wzrost sprzedaży, który będzie stymulowany przede wszystkim w mediach społecznościowych.
Popularnym suplementem diety stały się preparaty zawierająca ashwagandhę. Choć przed 2008 rokiem większość Polaków nie wiedziała o jej istnieniu, od tego czasu do dziś sprzedaż wzrosła aż 6400 razy. Wzrosła liczba dostępnych preparatów, rośną również ich ceny. Warto dodać, że część suplementów nabywana jest w sprzedaży pozaaptecznej, więc rzeczywisty popyt może być jeszcze większy. Prognozowany jest dalszy wzrost sprzedaży ashwagandhy, choć już nie tak gwałtowny jak w poprzednich latach.
Wśród suplementów, których sprzedaż gwałtownie wzrosła w ostatniej dekadzie znajdują się preparaty z magnezem. Wpływ miały na to przede wszystkim intensywne kampanie reklamowe. Początkowo ich ceny utrzymywały się na stałym poziomie, ale od 2022 roku zaczęły szybko drożeć. Do niedawna magnez znajdował się na pierwszym miejscu wśród suplementów, jednakże od pandemii COVID-19 zrównały się z nim preparaty z witaminą D. Prognozuje się dalszy wzrost sprzedaży preparatów z magnezem, co spowodowane jest większą świadomością zdrowotną starzejącego się społeczeństwa.
W ostatnim czasie ogromną popularność zyskał lek Ozempic, pierwotnie przeznaczony dla diabetyków, który stał się popularnym środkiem odchudzającym. Między 2021 a 2024 rokiem wzrost sprzedaży wyniósł aż 1350 proc., rośnie także jego cena. Szacuje się, że wzrost sprzedaży będzie widoczny również w kolejnych latach, gdyż osób z nadmierną masą ciała nieustannie przybywa.
Wzrost, choć nie tak spektakularny, widoczny jest także w sprzedaży preparatów łagodzących zgagę. Przez dwie dekady liczba sprzedanych opakowań wzrosła czterokrotnie. Każdego roku widoczny jest szczyt sprzedaży w grudniu, w okresie świąt Bożego Narodzenia. Do 2019 roku ceny opakowań z roku na rok malały, ale potem zaczęły rosnąć. Wzrost popytu będzie widoczny także w kolejnych latach.
Trzykrotnie wzrosła sprzedaż leków z paracetamolem, chociaż w ostatniej dekadzie popyt utrzymuje się na stałym poziomie. W analizowanym okresie 23 lat wzrosła również liczba dostępnych preparatów zawierających w swoim składzie paracetamol. Prognozowany są dalsze okresowe wzrosty sprzedaży, powodowane występującymi co kilka lat silniejszymi sezonami infekcyjnymi.
Cyklicznie występuje też wzrost sprzedaży leków na alergię, w okresie od marca do lipca. Przewidywany jest dalszy wzrost popytu z powodu wzrastającej liczby osób zmagających się z alergiami. Autorzy raportu zwrócili również uwagę na preparaty pomagające pozbyć się objawów opryszczki. Wydatki na tę grupę preparatów wzrosły w latach 2002-2025 ośmiokrotnie. Przewidywany jest dalszy cen.
W ciągu ostatnich dwóch dekad zwiększyła się sprzedaż leków łagodzących objawy menopauzy, co związane jest z większą liczbą Polek będących w tym okresie życia, jak i rosnącą świadomością zdrowotną. Rośnie również liczba dostępnych preparatów, natomiast ich ceny są stabilne.
Szczególną grupą są leki przeciwnowotworowe, których trendy sprzedażowe są ściśle związane z decyzjami refundacyjnymi. Ostatnie dwie dekady charakteryzują się rosnąca liczbą dostępnych w aptekach preparatów oraz rosnącą sprzedażą, co jest zgodne z kierunkiem zmian w systemie ochrony zdrowia, polegającym na przesuwaniu leczenia z warunków szpitalnych do ambulatoryjnych. Ceny utrzymują się tu na stałym poziomie. Szacuje się, że sprzedaż leków przeciwnowotworowych w aptekach będzie wzrastać w kolejnych latach, wiele zależy tu jednak od kolejnych decyzji refundacyjnych.
