W związku z obserwowanym w ostatnich tygodniach istotnym wzrostem zachorowań na grypę i RSV, Naczelna Izba Lekarska, przedstawiła zalecenia mogące wpłynąć na ograniczenie zakażeń. Izba zaapelowała także o rozpoczęcie prac legislacyjnych nad umożliwieniem zgłaszania pracodawcy przez pracownika niedyspozycji zdrowotnej bez zaangażowania lekarza.
W ostatnich tygodniach zauważalny jest istotny wzrost zachorowań na grypę i RSV w Polsce (około 300 tys. zakażeń grypą tygodniowo), znaczące zwiększenie liczby hospitalizacji z powodu tych infekcji i ich powikłań oraz wysoce prawdopodobny dalszy przyrost liczby zakażeń tymi wirusami, Rada Ekspertów NIL, składająca się z 31 autorytetów w dziedzinie zdrowia, rekomenduje:
- bezzwłoczne szczepienia dorosłych (w tym ciężarnych) i dzieci przeciw grypie w populacjach nieszczepionych w bieżącym sezonie epidemicznym (szczepienie pozostaje skuteczną i bezpieczną metodą redukcji ryzyka powikłań związanych z zakażeniem grypą i może być szeroko zastosowane nawet w czasie zwiększania się liczby zakażeń, a korzyść ze szczepień będzie również istotna w kontekście prawdopodobnego, wiosennego szczytu zakażeń grypą),
- uaktualnienie szczepień przeciw COVID-19 celem zmniejszenia ryzyka powikłań związanych z możliwością jednoczesnego lub sekwencyjnego zakażenia grypą lub SARS CoV-2,
- przestrzeganie zasad izolacji osób z objawami zakażenia dróg oddechowych co najmniej do pełnego ustąpienia objawów,
- ograniczenie odwiedzin w placówkach opieki zdrowotnej oraz kontaktów rodzinnych osób z objawami aktywnej infekcji górnych dróg oddechowym celem redukcji ryzyka dalszej transmisji choroby i ograniczenia ogniskowego rozprzestrzeniania się tych zakażeń,
- upowszechnienie testów diagnostycznych, szczególnie szybkich testów antygenowych w kierunku grypy, RSV i COVID-19,
- utrzymanie rekomendacji noszenia masek ochronnych w aptekach, przychodniach, szpitalach oraz innych ośrodkach związanych z opieką zdrowotną,
- u osób o podwyższonym ryzyku zachorowania i powikłań grypy i COVID-19 rekomendacja noszenia masek ochronnych w miejscach publicznych i wewnątrz budynków, w których spotyka się znaczna liczba ludzi,
- unikanie kontaktów starszych dzieci i dorosłych z objawami zakażenia dróg oddechowych z noworodkami i niemowlętami (zakażenie wywołane wirusem RS u dzieci starszych i dorosłych przebiega zwykle w postaci choroby przeziębieniowej bez poważniejszych powikłań, ale dla noworodków i niemowląt zakażenie jest bardzo groźne, ponieważ powoduje pogorszenie wydolności oddechowej, które wymaga hospitalizacji, leczenia tlenem, a niekiedy zastosowania respiratora),
- rozpoczęcie prac legislacyjnych nad wprowadzeniem zgłaszanej pracodawcy przez pracownika tzw. niedyspozycji chorobowej z wyłączeniem lekarza. Możliwość skorzystania przez pracownika z 3-5 dni (rocznie) takiej niedyspozycji chorobowej odciąży system ochrony zdrowia, pozwoli zapobiec rozpowszechnianiu się zakażeń i w konsekwencji może przynieść same korzyści ekonomiczne i społeczne.
Jak podkreśla prezes Naczelnej Izby Lekarskiej Łukasz Jankowski, mamy do czynienia z potrójną epidemią: grypy, RSV i koronawirusa. Jednocześnie jest niski odsetek zaszczepionej populacji szczepieniem przeciwko grypie i jeśli chodzi o szczepienia przypominające przeciwko COVID-19. Mamy także przepełnione gabinety podstawowej opieki zdrowotnej i system oparty na pracujących ponad siły lekarzach rodzinnych, którzy starają się jak mogą te niedomogi systemowe załatać.„Poprosiliśmy Radę Ekspertów NIL o opracowanie rekomendacji, które moglibyśmy jako środowisko lekarskie przedstawić i opinii publicznej, i decydentom. My nie mamy mocy, żeby decydować, ale jesteśmy, jako lekarze najbliżej problemów, najbliżej naszych pacjentów. Widzimy, gdzie te problemy leżą, stąd też naturalnym jest, że proponujemy rozwiązania”– mówi dr Łukasz Jankowski.
Szczepienia przeciwko grypie – to jedyna uznana metoda zapobiegania zachorowaniu
Prof. Ewa Barcz, przewodnicząca Rady Ekspertów NIL, wskazuje, że najbardziej oczywiste zalecenie to zastosowanie powszechnego szczepienia przeciwko grypie – „Jest to jedyna uznana metoda zapobiegania zachorowaniu. Jest to niezwykle ważne ze względu na to, że mimo że epidemia już się rozpoczęła, to szczepienie nawet w środku tej epidemii przynosi zdecydowaną korzyść. Jest to również niezwykle ważne, ponieważ spodziewamy się drugiej fali zachorowań na grypę w okresie wiosennym. Powinniśmy szczepić wszystkich dorosłych, powinniśmy szczepić dzieci od 6. roku życia oraz kobiety będące w ciąży”.
Eksperci izby wskazują, że wszystkie trzy infekcje: grypa, SARS Cov-2 oraz RSV mają bardzo podobny przebieg. Dlatego lekarze muszą mieć do dyspozycji metody diagnostyczne – możliwość korzystania z testów diagnostycznych, najlepiej szybkich testów antygenowych, optymalnie typu combo. Rekomendowane jest ich szerokie rozpowszechnienie i refundacja w POZ, izbach przyjęć i szpitalnych oddziałach ratunkowych.
Rada Ekspertów NIL rekomenduje wdrożenie proponowanego ostatnio przez samorząd lekarski pomysłu sprawdzającego się m.in. w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych, mogącego odciążyć system ochrony zdrowia – czyli stworzenie dla pacjenta możliwości uzyskania zwolnienia z pracy w sytuacji niedyspozycji zdrowotnej, bez kontaktu z lekarzem. „Pacjent bez konieczności udania się do lekarza w momencie, kiedy się czuje źle, tak jak w takiej sytuacji, kiedy ten system jest rzeczywiście bardzo mocno przeciążony, powinien móc zgłosić pracodawcy niedyspozycję zdrowotną. W cudzysłowie mówimy o zwolnieniu – bo nie będzie to zwolnienie, tylko zgłoszenie. Będziemy apelować, by ustawodawca uwzględnił możliwość wprowadzenia takiego rozwiązania w Kodeksie pracy i w umowach z pracodawcami – podsumowała prof. Ewa Barcz.
